AKTUALITATEA

| 2026-06-12 11:13:00

EH Bilduk Udal Ordenantza bat egiteko proposamena aurkeztu du, hirigintza-ekintzak sortutako hirigintza-gainbalioetan Udalak izango duen parte-hartzea zehazteko, egiaztatzeko eta kudeatzeko prozedura arautzeko, indarrean dagoen hirigintza-legedian aurreikusitakoaren esparruan eta hirigintzako kudeaketa, egiaztapen eta diziplinako udal-eskumenak gauzatuz.

Ekimena premisa argi batetik abiatzen da: aplikatu beharreko hirigintza-araudiak ezartzen du hiri-lurzoru finkatugabearen eta lurzoru urbanizagarriaren jabeek parte hartu behar dutela hirigintza-antolamendutik eratorritako kargetan eta onuretan; horretarako, hirigintza-eraldaketako jarduketek sortutako hirigintza-aprobetxamenduaren zati bat laga behar diote Udalari. Parte-hartze publiko hori honela gauzatzen da: plangintzak esleitutako hirigintza-eraikigarritasun haztatuaren % 15 lagaz, urbanizazio-kargarik gabe.

Halaber, legeriak aurreikusten duenez, lagapen hori ezin denean lurzoruan gauzatu, haren baliokide ekonomikoaz ordeztu ahal izango da, hirigintza-aprobetxamenduaren dagokion balorazioaren bidez, aplikatzekoa den araudiak ezarritako baldintzetan. Betebehar hori eska daiteke, halaber, hirigintza-eraikigarritasun haztatua gehitzen dutenetan.

EH Bilduren proposamenak ez ditu aldatu nahi ez parte-hartze publikoaren ehunekoak, ez indarrean dagoen hirigintza legediak ezarritako irizpide substantiboak, ezta hirigintza eskubide eta betebeharren araubide juridikoa ere. Haren helburua da esparru ordenatu, homogeneo eta garden bat garatzea, prozedurari eta udal-kudeaketari dagokienez, Udalari dagozkion hirigintza-aprobetxamenduen balio ekonomikoa zehazteko.

Zentzu horretan, etorkizuneko ordenantzak arautuko luke zer dokumentazio aurkeztu beharko duten sustatzaileek edo jabeek hirigintza-aprobetxamenduen balioa behar bezala zehazteko, bai eta Udalari dagozkion egiaztapen eta ikuskapen-ahalmenak egikaritzeko ere, hirigintza-kudeaketako eskumenen esparruan, emandako informazioa kontrastatzeko eta hirigintza-araudia behar bezala aplikatzen dela bermatzeko.

Hirigintza-kudeaketan metatutako esperientziak erakusten duenez, lagapen horien balorazio ekonomikoa jarduketak izapidetzeko fase goiztiarretan egiten da batzuetan, aprobetxamenduaren azken balioan eragina duten hirigintza-parametroei, parametro teknikoei edo ekonomikoei buruzko ziurgabetasun garrantzitsuak daudenean oraindik. Horrek desberdintasunak eragin ditzake hasierako balorazioen eta behin betiko balioaren artean.

Hori dela eta, EH Bilduk proposatu du etorkizuneko ordenantzak behin-behineko balorazio-sistema bat eta, ondoren, behin betiko egiaztapena eta likidazioa jasotzea, indarrean dagoen legediarekin eta segurtasun juridikoaren eta eraginkortasun administratiboaren printzipioekin erabat bateragarria dena. Sistema horrek bat egiten du udal-zergen esparruan jada finkatuta dauden mekanismoekin, hala nola Eraikuntza, Instalazio eta Obren gaineko Zergarekin (EIOZ). Bertan, aitortutako aurrekontuan oinarritutako behin-behineko likidazioa egiten da, eta, obra amaitutakoan, behin betiko likidazioa egiten da datu errealak egiaztatu ondoren.

Hirigintza-eremuari aplikatuta, eredu horrek udal-aprobetxamenduaren balioaren hasierako zehaztapena ahalbidetuko luke; dena den, gero, Udalak egiaztatu ahal izango du, eta, hala dagokionean, behin betiko likidazioa egin ahal izango da, aplikatu beharreko hirigintza- eta balorazio-araudiaren arabera. Hori guztia, Udalak kudeaketa, ikuskaritza eta kontrolerako dituen ahalmenak erabiliz.

Zein da helburua?

Proposamen honekin, EH Bilduk segurtasun juridikoa, gardentasuna eta hirigintzako gainbalioetan parte-hartze publikoaren lege-araubidearen aplikazio zuzena indartu nahi ditu, aldi berean udal-interesen defentsa egokia eta lurzoruaren legedia zorrotz betetzea bermatuz.

Era berean, koalizioak uste du parte-hartze publiko horren bidez lortutako baliabide ekonomikoak babes publikoko etxebizitzak eta etxebizitza eskuragarriak sustatzeko politiketara eta Lurzoruaren Udal Ondarea indartzera bideratu behar direla lehentasunez, udal-eskumenen eta gastu publikoaren plangintzaren esparruan.

Donostian pairatzen dugun bizitegi-merkatu tenkatu eta etxebizitza larrialdiaren testuinguru honetan, EH Bildutik defendatzen dugu hirigintza-legedian aurreikusitako mekanismoak behar bezala aplikatzeak lagundu egin behar duela etxebizitzaren arloan esku hartzeko ahalmen publikoa handitzen, etxebizitza duin bat lortzeko aukera bermatuz.

Izan ere, hirigintza-gainbalioetan partaidetza publikoa izatea ez da hautu diskrezionala, baizik eta hirigintza-sistemaren egitura-printzipio bat: hirigintza-jarduketa batek antolamendu publikotik eratorritako balio-gehikuntza bat sortzen duenean, balio hori komunitatera itzuli behar da partzialki, indarrean dagoen legediak ezarritako baldintzetan.