Oñati

Bestelako espetxe eredu baterantz

Larraitz Ugartek eta Julen Arzuagak 2019ko otsailean argitaratu zuten espetxe-arloko eskumenaren kudeaketari buruzko hausnarketaren emaitza: `Beste espetxe-politika baterantz Euskal Herrian. 100 neurri EAEn espetxeen arloko eskumena kudeatzeko´. Bertan, Estatutuan jasotzen den eskumena modu zabal batean ulertu eta aukera guztiak agortzeko prest azaltzen dira. EH Bilduren eskutik espetxe-politika eraldatzeko premia argia dela azpimarratzen dute. Horregatik, 100 neurri zehatz proposatu dituzte.

| 2020-03-01 18:48:00

1-Herrialde bateko maila demokratikoa, besteak beste, bere sistema penitentziarioaren egoeraren arabera neurtzen dela esan ohi da. Zein da espainiar Estatuko espetxeetako gaur egungo egoera?

J.A.: Tamalgarria da. Espainiar Estatuko espetxe sistema zaharkituta dago: ez da gardena, inongo kontrol publikotik at dago eta kontrol judizial eskasekoa da. Horrek ahalbidetzen du espetxeetan giza eskubideen urraketak inpunitatez ematea.

Kartzeletan gizartetik kanporatu nahi diren eta, oro har, alarma baxuko delituak burutzen dituzten pertsonak daude. Orokorrean baldintza sozioekonomiko baxuenak dituztenak eta jabetza pribatuaren aurkako delituak edo eskala txikiko trafikoarekin lotutakoak egin dituztenak dira nagusi.

Horietako askok beste mota bateko zigorrak bete beharko lituzkete, baina, espetxea da egungo Espainiako Zigor kodearen zehapen nagusia. Gainera, 2003an egindako erreformak eragin du espetxealdiak luzatzea eta zigor osoa baldintza eskasetan betetzea.

2-Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) Autonomia Estatutuak espetxe eskumena jasotzen du. Zein da egun EAEk duen autonomia maila espetxe-politika kudeatzeko?

L.U.  Egun osasun eskumenak daude soilik transferituta, Estatutuak dioen arren EAEk espetxe sistema kudeatzeko eskumena izan beharko lukeela; ez da legea bera betetzen. Horrek esan nahi du espetxe antolamendua, programak, eraikinak, zigor alternatiboen ezartzea eta beste hainbat auzi Espainiaren esku daudela, eta gauzak gaizki egiten dira.

3-Espetxe eskumenaren transferentzia ez ezik, espetxe-politika alternatibo bat ere proposatzen duzue. Zein aukera zabalduko lituzke eredu berriak gatibu direnentzat eta Euskal Herriarentzat?

 J.A.: Guk ez dugu espetxe eskumena transferitu nahi Espainiar gobernuak duen espetxe sistema birproduzitzeko. Catalunyan bezala (han espetxe eskumena aspaldi transferitu zen) gauzak beste era batera egin nahi ditugu: jendearen espetxealdiak laburtu, bizitza erregimenak arindu, lan egiteko aukera eman, giza eskubideen errespetu erabatekoa erdietsi eta kanporatzerakoan bizitza bat osatzeko eta gizartean txertatzeko bermeak lortu. Egungo sistemak pertsonak izozkailuan gorde eta ateratzerakoan sartu zirenean baino baldintza okerragoetan ateratzea dakar. Hori ez da espetxeak bete beharko lukeen funtzioa.

 Beraz, gure aburuz eskumena transferitzeak beste sistema bat ezartzea inplikatzen du ezinbestean, hemen gauzak hobeto egin ditzakegulako. Horregatik egin dugu 100 neurri proposatzen duen lana.

4-EAEko gobernuak, PNVk eta PSEk, zein jarrera agertu dute preso guztien (politiko, sozial, ekonomiko) auzian lan egiteko?

L.U.:  Eusko Jaurlaritzako alderdientzat gai konplikatua da. Ez dute ausardiarik erakutsi eskumen honen transferentzia, legez guri dagokiguna, borrokatzeko. Ez dute landu proposamen seriorik; guk bai, ordea. Espetxeen kudeaketa hona ekarriko balitz ezarri beharko litzatekeen sistemaren inguruan lanean dihardugu. Guk eraman ditugu parlamentura herri honetako elkarte, osasun publikoko agente, espetxe zaintzako epaile eta funtzionarioak, eurek esateko dutena entzun eta proposamen landua egiteko. Horrekin eta herritargoan eman behar den eztabaidarekin gai izan behar gara egungoari buelta emateko. Izan ere, euskal herritarrak gizarte garatu eta heldua gara eta inkestek diotenaren arabera herritarrok garbi dugu egungo espetxe sistemak ez duela bergizarteratzeko balio.

5-Katalunian dagoeneko Generalitatearen konpetentzia da bertako espetxe sistema. Zuek haien esperientzia ezagutzera hurbildu zarete. Bestalde, Norvegiako kasua ere aipatzen duzue. Zein irakasgai atera duzue haiengandik?

J.A.: EH Bilduko delegazio bat hurbildu ginen Lledonersera (Catalunya). Bertako espetxean izan ginen; baita hango gobernuko kideekin eta hainbat elkarterekin bildu ere. Sindic edo arartekoarekin, kasu. Espetxearen gaia oso landua dago han. Parlamentuak bertako espetxeen kontrola du; gardenagoa eta giza eskubideekiko errespetuzkoagoa da. Orain Norvegiara goaz Legebiltzarreko delegazio bat, han oso aurreratuak baitaude. Ezin gara konformatu, badago gauzak egiteko beste modu bat, delituaren aurkako borrokan eraginkorragoa dena eta pertsonei min gutxiago egiten diena. Guk ere horrelako zerbait egin dezakegu.

6-Ehun neurri dituzue xede. Denak ala denak dira espetxearen eredu berria aintzat hartzen dutenak. Zein printzipioetan oinarritzen dira?

 L.U.: Espetxeetan daudenak pertsonak diren heinean, beraien eskubideak bermatu behar dira eta lagundu egin behar zaie dituzten arazoak konpontzen eta kaleratzen direnean bide duin bat garatzen. Horretarako laguntza behar dute: laneko trebakuntzan, ikasketetan, drogomenpekotasunetik askatzeko planetan, familiekin harremanetan, euren kargu dituzten umeen zaintzan, eta abar. Kartzela segurtasun irizpideetatik bergizarteratze irizpidetara pasatzea da printzipio nagusia, Nazio Batuen irizpideak eta Mandela arauak diotenari jarraituz.

7-Planteamenduak preso guztiei eragingo lieke. Zein da batik bat Euskal Preso Politikoei egingo lieken ekarpena?

J.A.: Alde batetik, guk eskatzen dugu EAEn egoitza administratiboa duten guztiak EAEko kartzeletara transferituak izatea eta kontrara, hemen dauden eta errolda kanpoan duten guztiak beraien bizitokitik gertu dauden espetxetara eramatea. Horrek euskal preso politikoen kasuan eragin nabarmena dauka ehunka kilometrotara baitaude gehienak.

Bestetik, espetxealdia bertoko epaileek kontrolatzea ekarri beharko luke, egun Madrilgo espetxe zaintzako epaile batek kudeatzen baititu espedienteak. Gainera, esperientziak argi utzi digu ebazpenak irizpide ez juridikoetan oinarritzen direla: kartzelatik ateratzeko baimenak, hirugarren graduak eta baldintzapeko askatasunak ematerakoan, adibidez. Salbuespenezko espetxe politikarekin amaitzea dugu helburu.

8-Estatutu-esparruak, hala ere, ez du ahalmenik ematen zigor-arloko eta espetxe-erregimenari buruzko legeak emateko, eta are gutxiago botere judizial propio bat izan eta lege horiek interpretatu eta aplikatzeko. Zein da honen aurrean proposatzen duzuen irtenbidea?

L.U.: Egungo Autonomia Estatutua oso kaxkarra da eta ez da betetzen. Berrogei urte ondoren oraindik 37 eskuduntza transferitzeke daude. Hori gutxi ez balitz, eskumenak ditugun arloetan Madrilek ez digu biderik ematen gure burua kudeatu eta antolatzeko, errekurtsoak eta beste hainbat trikimailu erabiliz. Horrenbestez, gehiago nahi dugu: gure zigor kode propioa eta espetxe lege propioak. Azken buruan, Estatu tresnak nahi ditugu, subiranotasuna erabatekoa. Beraz, espetxe eskumena transferitzeaz gain, gure herria Estatu propio bat izateko lanean jarraituko dugu.

Martxa onean doa agintaldia

Aurreko agintalditik martxan ziren egitasmoei heltzeaz aparte, herritarren ekarpenekin sorturiko proiektu sortaren lanketarekin dihardu udal talde berriak

| 2020-02-16 18:48:00

Zazpi hilabete igaro dira Oñatiko udal taldea aldatu zenetik -ekainaren 15ean izan zen kargu hartzea-. Eta orain artean egindakoarekin “pozik” azaldu da Izaro Elorza alkatea. Dagoeneko hasiak dira hainbat proiekturen aurre lanketarekin, eta gauzatu dituzte horietako batzuk ere. Horrez gain, aurreko agintalditik martxan ziren beste zenbait egitasmorekin ere badihardu Oñatiko Udalak -Kiroldegiaren eraberritzea, Natur Eskola birgaitzea, kaleko argiteria aldatzea eta jolas-parkeak egokitzea, besteren artean-.

Herritarrekin batera

Partaidetzari dagokionez, esaterako, egina dago Hiri Antolamenduaren Plan Orokorraren (HAPO) idazketarako parte-hartze prozesua. Zehatz esanda, herritarren ekarpenak jasotzeko zenbait saio antolatu dira, euren proposamenak planean txertatuz. Bestetik, lanketa sakonean murgildurik da Gobernantza eta Parte Hartze araudia. Bada, idatzia dago behin behineko dokumentua, herriko eragileekin kontrastatua eta haien ekarpenak jasota. Ekarpenok kontuan izanda idatziko da behin betiko dokumentua. Horrez gain, Partaidetzazko Aurrekontuetan jasotako eta bozkatutako zenbait proposamen gauzatu dira, hala nola, Munazategin zein Aiastui inguruan komunak jartzea (bigarren honen kasuan, komuna jarri aurreko lanetan ari dira), Olakuako kirol pistaren berritzea, gaikako sailkapenerako zaborrontzi berriak jartzea... Udalak landuak ditu beste hainbat proposamen eta epe motzean gauzatuko dira.

Lurralde antolamenduko hobekuntzak

Lurralde Antolamenduaren alorrean, anitzak izan dira gauzatutako egitasmoak. Besteak beste, argiteria berritu da herriko hainbat gunetan eta zebrabideetako ikus eremua zabaltzeko neurriak hartu dira. Hor daude Santa Marina, Zubillaga eta Portu plaza inguruko zebrabideak. Ostera, Oñatiko Udalak hainbat konponketa egiten dihardu landa eremuko auzoetan. Hainbaten artean, Duruaneko, Amiñoko, Andolatzako, Urrexolako Errotako eta Sta. Kurtz Errotako birgaitze lanak aipa daitezke, Ertzil-Etxebarriko edota Garbigunea eta Garagaltza Txiki arteko asfaltatze lanekin batera. Eta bukaera eman zaio San Lorentzo auzoko irisgarritasun lanen 9. faseari.

Horiez gain, ingurumenari loturiko ekimen ugari jarri dira martxan. Esaterako, anfibioendako putzua eraiki da auzolanean Belatxara-Urrutxu inguruan -anfibioendako arnasgune bihurtuko litzateke denborarekin-. Eta, hondakinen murrizketa astea oinarri, Trukegunea izeneko ekimena izan zen martxan azaro amaieratik urtarrila hasierara bitartean, egungo kontsumo ereduaren inguruko hausnarketa bultzatu guran -500dik gora truke egin ziren-. Gainera, Natur Eskolako birgaitze egitasmoarekin darrai udalak: 2. fasea esleituta, otsailean hasiko dira horri dagozkion lanak.

Berdintasunaren arloan urratsak sendotzen

Oñatiko Udalak arreta berezia dauka jarria berdintasunaren alorrean eta urrats sendoak emateko konbikzioz dihardu. Horren adibide da indarkeria matxistaren biktima diren emakumeen arreta hobetzeko berriki sinaturiko erakundeen arteko koordinazio protokoloa -Oñatiko Udalak, Osakidetzak eta Barne Sailak sinatu zuten protokoloa-. Finean, erasoa jasaten duenari erantzun integral bat ematea da helburua. Bestetik, segida eman zaio Selma Huxley Barkham bekari.

Herriko merkataritza babesteko neurriak

Sozioekonomia oinarri, herriko egoera ezagutu guran dabil Oñatiko Udala. Hori baliagarri izango zaio osteko urratsak zehazteko. Gauzak horrela, udal ordezkariek hainbat batzar izan dituzte herriko enpresa nagusiekin eta ostalaritza sektoreko zenbait kiderekin. Eta horretan geratu barik, herriko komertzioen garrantziaz eta haiek egun bizi duten egoeraz jakitun, martxan jarri du Merkataritza Biziberritzeko Plan Estrategikoa -herriko merkataritzarendiagnostikoa osatzeko informazioa jasotzen dabil orain-. Ostera, turismoko plan estrategikoaren diagnostiko faseari ere ekin dio Oñatiko Udalak.

Eskola Bidea eta Hurretik ekimenetan aurrerapausoak

Hezkuntzaren alorrean ere buru-belarri ari da udala. Hainbaten artean, urrats berriak emango ditu Eskola Bidea eta Hurretik ekimenetan. Lehenari dagokionez, aurrera begirako urratsak zehazten eta antolatzen dabil: bizikletaren eta patinetearen erabilerari buruzko datuak zein aholkuak biltzen dituen esku-orrien sorrera, ikastetxeei eskainiko litzaiekeen aholkularitza zerbitzua zehaztea, junta-lekuen erabileraren ebaluazioa, herriko lehen zein bigarren hezkuntzako ikasleen mugikortasun eta autonomia ohituren bilakaeraren ebaluazioa... Eta Hurretik egitasmoan ere izango da aurrerapausorik. Hainbaten artean, orain arte LH1 eta LH2 mailetako ikasleendako sortutako unitate didaktikoak txertatzeko, tutoretza zerbitzua izango dute herriko hiru ikastetxeek -unitate didaktikoak klasean lantzeko eta praktikan jartzeko argibideak emango dira bertan-. Bestetik, zortzi unitate didaktiko berri landuko dira, LH3 eta LH6 maila arteko ikasleendako. Era berean, herriko ikastetxeen arteko ekintza bateratuak bultzatzen darrai Oñatiko Udalak. Horren adibide Ostegun Gizenari lotuta otsailaren 20rako antolaturik ekintza bateratua.

Era berean, Oñatiko Udalak erdigunean du haurren eta gazteriaren alorra. Hainbaten artean, arreta berezia dauka jarria haur eta gaztetxoek darabiltzaten zerbitzuetan: Gaztelekua (Sotoa, Kuboa eta Topalekua), Txaloka Ludoteka... Finean, aipaturikoek eragina dute erabiltzaileen egunerokoan. Hala, parte-hartzean oinarrituriko eredua bultzatzen segitzen dute zerbitzuok, erabiltzaileen autonomiarendako aberasgarri liratekeen dinamikak diseinatuz eta abiaraziz. Bestetik, herriko neska-mutiko guztien integrazioa bermatzeko bitarteko litzatekeen planteamendua diseinatzen dihardu udalak. Eta berriki inauguratu du Txaloka Ludoteka, hainbat hilabete iraun dituen obraren ostean -gaur-gaurkoz, egoitza egokitua dago heziketa eredu berritzaileen beharretara-.

Emantzipaziorako laguntzak

Aurrekoez aparte, gazteen emantzipazioarendako lagungarri litzatekeen egitasmoak lantzen ari da udala. Besteak beste, hasia da emantzipazio diru-laguntzen oinarriak egungo egoerara eta beharretara egokitzeko lanketarekin. Eta horretan geratu barik, emantzipaziorako bestelako egitasmoak aztertzeari ekin dio. Bestetik, herriko ikasleendako ikasketa guneen eskaintza zabaltzekoa lanean ari da.

Gizartearekin konprometituta

Gizarte zerbitzuei dagokienean, ostera, anitzak dira landutako egitasmoak. Horien artean da drogen kontsumoaren prebentzioari loturik, herriko ikastetxeetarako eta guraso eskoletarako martxan jarri den programa -hitzaldiak, saio informatiboak...-. Bestetik, udalak hitzarmen berria sinatu du herriko elikagai bankuarekin -Oñatiko Udalak, ACESMAk, Elkarzabalek eta CEARrek sinatu dute hitzarmena-. Gainera, segida eman zio nagusien ahalduntzea sustatzen duen Bizipoz programari.

Herri euskalduna

Euskararen alorrean ere aipatu beharreko hainbat egitasmo izan dira legealdian. Batetik, lehen fasean egindako aurkeztu ostean, abian da Ingo xonau ekimenaren bigarren fasea. Hain zuzen ere, oñatiarren noka berreskuratzea da helburua, eta herritar ugarik dihardute horretan. Bestetik, aurreko urteko bideari segida emanez, Oñatiko Udalak bat egin du 2020ko Euskaraldiarekin -Euskararen Egunean aurkeztu zen harekin bat egiteko udalaren zein herritarren konpromisoa-. Era berean, euskarari zein kulturari loturiko herriko hainbat egoitza margotu dira: euskaltegia, kultura etxearen kanpoaldea eta kultura etxeko erakusketa gela.

Kiroldegiko lanak martxan

Kirolean ere izan da -eta izango da- zereginik. Esan gabe doa kiroldegiko obren eguneroko jarraipenean eta hark herritarrengan izan ditzakeen eraginak leuntzeko neurriak hartzen jardun duela Oñatiko Udalak orain artean -Eltziako kiroldegiaren irekiera, Debagoieneko Mugiment kirol txartela...-. Baina hortik harago, izan dira beste hainbat egitasmo. Besteren artean, Oñatiko Udalak urrats emankorrak ematen dihardu Eskola Kirola eta POZ egitasmoen baitan, beti ere, herritarrekin eta hainbat eragilerekin elkarlanean.

 

ALBISTEAK

Arkaitz Rodriguez: "Eskubide sozialak erdiesteko beharrezkoa dugu burujabetza"

2020-06-03 19:50:00

Gaurkotasun politikoaz jardun gara Arkaitz Rodriguez, EH Bilduren mahai politiko kide eta Sortuko idazkari nagusiarekin.

Norabide berri bati egiteko EH Bilduren plana

2020-05-19 22:19:00

Hurrengo hilabeteak erabakigarriak izango dira Covid-19ren ondorioz sortutako krisiaren kudeaketan. EH Bildun norabide berri bati ekiteko larrialdi plana garatu dugu.

EH Bilduk hezkuntza sistemarako eginiko proposamena

2020-05-15 20:17:00

EH Bildutik hezkuntza sistemara begirako planteamendu bat egiten dugu gainerako Hezkuntza komunitateko eragileekin partekatu eta adosteko borondatearekin.

EH Bilduk proposatutako laguntzak eztabaidatzeari uko egin dio EAJk

2020-05-15 20:12:00

EH Bilduk Nafarroako eredua aplikatzea proposatu du 2.200 euroko laguntzak emateko autonomoei, baina EAJk, PSErekin batera, ez du premiazkotzat jo Diputazio Iraunkorrean horretaz eztabaidatzea. Berdin egin du hezkuntza arloan: EH Bilduk ikasturte amaiera sektorearekin adostea planteatu du, baina hori ere atzera bota du, eztabaida bera ere galarazita.