Oñati

EH Bilduren udal gobernuaren legealdi erdiko balantzea

COVID-19ak baldintzatu du azken urte hau, eta hala, unean uneko beharrei erantzuna eman behar izan zaie. Hala ere, herri programarekin aurrera jarraitu du EH Bilduren udal taldeak. Asko eta askotarikoak izan dira bi urte hauetan egindakoak.

| 2021-06-11 19:03:00

Azken bi urte hauetako testuingurua ez da batere erraza izan. Guztiz ezezagun genuen testuingurua sortu du COVID-19ak, unean uneko baldintzak ezarri ditu eta esangura handia izan du gizartearen norabidean. Dena den, momentuko egoerara moldatzen jakin du EH Bilduren udal lantaldeak, unean uneko exijentziei erantzun egokia emanez. Gainera, geure balioak eta izatea nabari izan dira eta nabarmentzen ari dira pandemiaren kudeaketan. Egia da pandemiak eragina izan duela herri programako zenbait gairen gauzatzean, baina eguneroko erabakietan, beti egon da presente geu garen hori.

COVID-19ari aurre egiteko neurriak

COVID-19aren testuingurupean egindakoen adibide batzuk aipatzearren: azokaren, eta, oro har, lehen sektorearen alde eginiko apustu sendoa, hura gauzatzeko beharrezko ziren bitartekoak jarriz; herriko merkataritzak pairaturiko kalteak leundu guran, bono sistema jarri zen martxan; herriko negozioendako diru-laguntza bereziak abiarazi; gizarte laguntzak indartu; elkar zaintzarako dinamika kolektiboak, komunitarioak, bultzatu; kultura emanaldiak eskaintzen segitzeko behar beste bitarteko jarri, kultura segurua dela aldarrikatzeko; kontziliazioaren mesedetan, udako zaintza hezitzailea martxan jarri…

Asko izan dira bide horretan EH Bilduren udal taldeak egindakoak, baina horrek ez du herri programa baldintzatu. Asko eta askotarikoak dira orain arte egindakoak. Hemen, adibide batzuk:

Herri programarekin aurrera

Oñati, parte hartzen duen herria

Partaidetza eta garapen komunitarioaren alorrean, esaterako, argia zen helburua: Oñati parte hartzen duen herria izan dadin bitartekoak eskaintzen segitzea, eta, oro har, gaian sakontzea.  Hori horrela, dinamika ezberdinak ditugu martxan udaleko zenbait alorrekin elkarlanean (hor daude hirigintza, haurrak eta gazteria, hezkuntza, berdintasuna…), urratsak ematen segitzeko beharrezko baita gainerako alorrekin sinergiak eta elkarlana bultzatzea. Horrez gainera, Gobernantza eta Partehartze araudia lantzen jardun dugu. 

Kulturaren aldeko apustua

Kulturari dagokionean, haien alde ere jardun dugu lanean, haiekin, haiengatik eta haiendako. Hainbaten artean, herriko bestelako kultura eragileekiko eta ekintza antolatzaileekiko elkarlanean sakondu dugu. Jakin badakigu herri aberatsa dugula kultura eskaintzari erreparatuta, eta horrek hala izaten segi dezan bitartekoak jartzen segi gura izan dugu. Horrez gain, Erreusak bezalako etnografia egitasmoak edota Gerardo Elorzaren bilduma bezalakoak lagundu ditugu, eta sinergiak ere bultzatu ditugu, esaterako, Udalbiltzaren Geuretik Sortuak ekinbidearekin bat eginez.

Euskara ardatz

Euskararen alde ere segi dugu lanean. Hainbat izan dira horretarako egindakoak: salmena makinetako euskara maila hobetu dugu; hitanoa, hika, noka, eta, oro har, oñatiera bultzatzeko egitasmoetan jardun dugu; euskara ikasi ahal izan dezaten, batez ere ostalaritza eta zaintza alorreko migratzaileei zuzenduriko laguntza ildoak argitaratu ditugu…

Herritarren ongizatea bermatzen

Gizarte zerbitzuak eta ongizatea alorrean ere askotarikoak izan dira egindakoak. Besteren artean, urratsak egin ditugu bakardadean edo isolamenduan dauden adinekoen bizi-baldintzak hobetzeko bidean, tartean, Begirada Adia programaren bidez. Eta, ostera, etxez etxeko langileen lan hitzarmena hobetzen jarraituko da, eta kalitatezko zaintza arreta jarri. Berdintasun planean ere jasoa dago hori. Integrazioa lantzen ere jarraitu dugu, eta unean uneko beharrak asetzeko neurriak hartu ditugu. COVID-19aren testuingurua da horren erakusgarri.

Herriko negozioak babesten

Era berean, ez dira gutxi izan bi urte hauetan sozioekonomiaren alorrean egindakoak. Oro har, egindakoek nabarmen erakusten dute udal gobernu honek herriko negozioen alde duen jarrera. COVID-19ak ezaugarrituriko testuinguruan, anitzak izan dira hartu behar izan ditugun neurriak, batzuk, epe luzera begirakoak, eta, beste batzuk, unean unekoak, momentuko larritasunari erantzuna eman beharrean adosturikoak. Esaterako, merkataritza biziberritzeko plan estrategikoa eguneratu dugu; hainbat ekinaldi egin ditugu herriko merkataritza, ostalaritza eta zerbitzu sektoreko enpresen aldeko Herritik zuztarrera kanpainapean; merkataritza eredu lokala eta jasangarria bultzatu dugu; unean uneko diru-laguntzak eta dinamikak jarri ditugu martxan… Horrez gain, turismo plan estrategikoa ere landu dugu, pabilioi hutsen diagnostikoa egin dugu, aurrerapausoak egiten gabiltza ekonomia sozial eraldatzailearen bidean…

Bedintasunean urratsak ematen

Ostera, gogor gabiltza lanean berdintasunaren alorrean ere. Batetik, Jabekuntza Eskolarekin darraigu, eta, horretan geratu barik, neurriak hartu ditugu hura indartzeko. Horrez gain, Emakumeen Kontseilua kontsolidatzea lortu dugu. Eta Oñatiko Berdintasun Plana landu dugu. Gainera, ezin daitezke aipatu barik utzi parte hartzearen alorrarekin batera eginiko diagnostikoa, emakumeen etxearen proiektuan emaniko hasierako urratsak… Esan gabe doa berdintasuna presente dagoela Oñatiko Udalaren egunerokoan, eta, oso aintzat hartua dela, esaterako, hirigintza proiektuetan, antolaturiko ekintzetan, ohiko funtzionamenduan…

Zubikoa, eta gehiago

Kirolari dagokionez, esan beharrik ez da bi urte hauetan Zubikoa kiroldegiaren birgaitze lanak egon direla EH Bilduko lan taldearen jardunaren erdigunean. Finean, 8,5 milioi euroko obra bat da eta haren gainean egon beharra dago halabeharrez, unean unean sor daitezkeenei erantzun azkarra eta eraginkorra emateko. Egoki kudeatu dugu gaia eta pozik gaude emaitzarekin. Dena den, horrez gain, legealdi erdi honetan egin dugu bestelakorik: Azkoagain futbol zelaiko irisgarritasunean plana landu dugu, aldagela berriak jartzearekin batera; POZ ohitura osasuntsuen orientazio zerbitzuan sakondu dugu; herriko kirol eragileekin lanean jardun dugu…

Lurralde antolamenduan lan ugari

Hirigintzan sakonduz, Hiri Antolamendu Plan Orokor berria lantzen gabiltza. Bukatzear da haren aurrerakina lantzeko fasea. Apurka-apurka garatzen gabiltzan plana da, herritar askoren inplikazioa eskatzen duena. Eta, horretan geratu barik, bidegorri zati berria egin dugu Santxolopeztegin, Olakua eta San Lorentzoko irisgarritasuna hobetzen ari gara… Eta, era berean, buru-belarri gabiltza ingurumenaren alorrean. Esan beharrik ez da martxan dagoela natur eskolaren eraberritzea eta horrek eten bariko jarraipena eskatu duela. Xehetasun guztiak zaindu gura izan ditugu, eta, horri esker, oso berezia izango da herriko natura eskola. Bukatzear da obra. Horrez gain, hainbat komun jarri ditugu herriko bidegorri sarean, txirrindularientzat eta patinetean doazenendako aparkalekuak ugaritu ditugu, hondakinak murrizteko kanpainak jarri ditugu martxan, energia berriztagarria bultzatu dugu eta abar. Auzoei dagokionean, besteak beste, auzo-alkateen foroa berreskuratu dugu, Udalaren eta landa auzoen arteko harremanean sakondu dugu, auzoetako internet arazoa konpontzeko lanean gabiltza, Araotz biziberritzeko ostatuaren proiektua amaitzear gaude…

Gazteen emantzipazioa eta ahalduntzea

Askotarikoak izan dira egindakoak. Esaterako, gazteen emantzipaziorako diru-laguntzak indartu ditugu. Hasteko, herri programan azaldu bezala, eskatzaileen adin muga zabaldu genuen lehen urtean, alegia, 30 urtetik 35 urtera igo genuen gehienezko adin muga; eta, bigarren urtean, 15.000 eurorekin indartu genituen laguntzok. 65.000 euro izan dira azken deialdian emantzipaziorako. Beraz, esan daiteke, argia dela gazteen emantzipazioa errazteko hartua dugun jarrera. Bestetik, ezin daiteke aipatu barik utzi haur eta gazteen ahalduntzean sakontzeko hartua dugun bidea. Tartean, udal zerbitzuetan indartzen gabiltza parte hartze dinamikak eta helburu zehatzeko parte hartze prozesu berria jarri da berriki martxan. Finean, haurrak eta gazteak eta haien iritziak oso aintzat ditugu hartuak.

Oñati, herri hezitzailea

Eta hezkuntzaren alorra ere erdigunean dugu jarria. Asko izan dira bi urte hauetan egindakoak. Besteren artean, urrats garrantzitsuak egin ditugu Oñati herri hezitzailea izan dadin eta hitzarmena sinatu dugu OinHerri herri hezitzailea sustatzeko elkartearekin. Dagoeneko nabari dira herri hezitzaile izateko harturiko erabakiaren lehen fruituak eta ugariagoak izango dira etorkizunean. Bestetik, mugikortasun jasangarriaren proiektuan sakondu dugu eta ikastetxeetako hainbat kanpo espazio moldatu ditugu, haiekin elkarlanean, beti ere. Hor daude ikastetxe kanpoko espazioak seguruago bilakatzeko harturiko neurriak, bizikleta aparkaleku estalkiak, patineteendako aparkalekuak…

Oñati, dabilen herria

Asko eta askotarikoak izan dira bi urte hauetan egindakoak. Eta aipatu barik utzi ditugu egindako beste asko. Oro har, testuinguruak testuinguru, herri programan esandakoak egiten jardun du udal gobernu honek, eta COVID-19aren testuinguruaren kudeaketa alor guztietan integratzea egokitu zaigu. Baina jakin izan dugu aurrea egiten. Eta bagabiltza egiten, aldaezinezko zenbait baldintzekin: herriaren alde egitea, herriarekin egitea, herriarentzako egitea eta dabilen herri izaten segitzea, beti, geure baloreekin eta izatearekin koherentzian, eta aurrera egiten segitzeko konbikzioz.

Banderolarekin edo gabe, presoak etxera!

Neurri legalak hartzeko hainbat mehatxu jaso ostean, Oñatiko EH Bildutik udaletxeko balkoiko banderola kentzea erabaki dugu.

| 2021-05-06 19:33:00

Udaletxeko balkoitik presoen etxeratzea aldarrikatzen duen banderola kentzeko iritsitako agindua publikoki salatu nahi dugu. Ez dugu ulertzen batzuek politika judizializatzeko duten zaletasuna, errekurtso bidez gure lana etengabe oztopatzeko duten joera. 

Argi ikusten dugu tankera honetako saiakerek helburu bikoitza dutela: herri hau iraganean kateaturik mantentzea, eta gure eguneroko jardunari trabak jarri eta horrelako tirabiretan indarrak galaraztea. EH Bildu indartsu ikusteak min ematen die sektore batzuei, eta gurpilean makilak jarrita desanimatuko gaituztela uste dute. Oker daude. 

Egoera aztertu ostean, banderola kentzea erabaki dugu, joko horretan erori eta katramilatzea delako, hain zuzen ere, haiek bilatzen dutena. Hala ere, EH Bilduren udal taldetik bakea eta bizikidetzaren aldeko gure apustu eta konpromiso irmoa berresten dugu. Bada ordua Euskal Herriak gatazka armatuaren zikloa ixteko eta zauriak josteko, eta zentzu horretan, preso eta erbesteratuen etxeratzeak berebiziko garrantzia du. Bide batez, herritarrei dei egiten diegu aurrerantzean ere pero eta iheslarien aldeko aldarrikapenekin bat egiten jarraitzeko. 
 

Larraitz Ugarte: “Etorkizunari aurre egiteko ez dute balio errezeta zaharrek”

Larraitz Ugarteri politikaren lehen lerroan egotea egokitu zaio azken urteotan. Abokatu lanbidez, Gipuzkoako Foru Aldundiko bozeramailea izan zen 2011-2015 agintaldian, eta Eusko Legebiltzarreko kide 2016-2020 legegintzaldian. Hain zuzen, azken legealdi horretako balantzea egin dugu berarekin.

| 2020-07-04 12:48:00

1. Zein balantze egiten duzu legealdiaz?

Lau urte galdu dira. Herri honek ez du aurrera egin estatusaren eztabaidan, arlo ekonomiko eta industrialean, herritarren ongizatean eta hezkuntzan. Aurrera begira ditugun erronka estrategiko nagusiei ez zaie erantzunik eman.

2. Nola baloratzen duzu Urkulluren gobernuaren azken lau urteetako lana?

Urkulluk 2016an ezarritako helburuak ez ditu bete. Inertziaz, pilotu automatikoarekin jardun du Urkulluren gobernuak, eskema zaharkituekin, errealitateari aurre egiteko proposamen berritzaileak egiteko ezintasunez. Gobernu gisa sinesgarritasuna galdu du. Osakidetzako OPEaren inguruan Osasun kontseilari batek eta lau kidek dimisioa eman behar izan dute, De Miguel kasuak ere bete betean jo du... Gobernatzeko modu ilun horiek argitara eman dira. Iritzi publikoaren aurrean ahulduta atera da Iñigo Urkulluren kudeaketa eredua eta modua; ahultasun horrek eragin du Urkulluk hauteskundeak sei hilabete aurreratzea.

3. Nola bizi izan duzue oposiziotik lan egitea? Zeintzuk izan dira zuen lehentasunak?

Urkulluk gehiengo absolutua izango balu bezala jardun du, gutxiengoan egon den arren. Halere, 1.200 €ko gutxieneko soldataren proposamena bideratu genuen, pentsiodunak 1.080 €tara osagarritzekoa, trantsizio energetikorako eta aldaketa klimatikoaren aurka egiteko planteamenduak, sektore zaurgarriak babestekoa, feminismotik egindako proposamen andana (indarkeria matxista, zaintza...), etab. Lehentasuna, jendarteare ongizatea eta babes maila hobetzea izan da.

4-Podemosek dio eskubide sozialak lehenetsi behar direla. EH Bilduk, berriz, eskumenetan jartzen du arreta, ez baitio zentzurik ikusten eskubide sozialak zerrendatzeari, haiek babestu eta blindatzeko eskumenik ez badago. EAJren formula, aitzitik, bestelakoa da: Espainiarekin akordioak bilatzen ditu haustura formularik onartu gabe. Nola baloratzen dituzu bi jarrera hauek?

Podemosekin arlo sozialean gauza askotan egin dugu bat. Alderdi Sozialista ez da EAJrengandik inongo momentutan bereizi ezkerreko politikak defendatzeko eta horrek herritar eta langileengan ondorio eskasak izan ditu; pena bat izan da. EAJ batzuen klase interesak defendatzen aritu da modu lotsagabean: AHT bezalako azpiegitura erraldoiak lehenetsi ditu gure alargun, gazte eta sektore prekarizatuei bizkar emanez.

5. Estatus Berriaren gaineko eztabaida izan da legealdi honetako gai zentraletako bat. Zer espero zenuten ateratzea bertatik? Nola baloratzen duzue EAJk eta Podemosek azken momentuan egindako biraketa?

Estatus Berriak suposatzen zuen herri honek bere erabakiak hartzeko duen eskubidean sakontzea. EAJk hasiera batean adostasuna erakutsi bazuen ere, gero, testua idazterakoan argi erakutsi zuen eroso zegoela autonomismoan; hots, hemen agindu eta Espainiatik tarteka trenerako inbertsioak edo errepide zatiak ekarriz. Podemos hasieratik bereizi zen eta argi utzi zuen herritarrok erabakitzeko printzipio demokratikoaren gainetik, Espainiar proiektua defendatzen duela.

Aukera galdu bat izan da. Hala ere, guk lege testu bat proposatu genuen eta eztabaida hori eman beharko da. Herritarren ispiluaren aurrean jarri beharko dira lehenago edo beranduago, eta garbi esan zer den defendatzen dutena.

6. Euskal Herriko gehiengo sozialak eta sindikalak greba orokorra deitu zuen urtarrilaren 30ean, eta EH Bildu izan zen deialdi horrekin bat egin zuen alderdi politiko bakarra. Zein izan zen zuen irakurketa?

Hemen badagoela jendartearen gehiengo bat herritarron bizitzak erdigunean jarri eta beste politika batzuk behar direla aldarrikatzen duena, bai arlo sindikalean eta baita sozialean ere (mugimendu feminista, pentsionistak, etab.). Horrek oraindik ez du translaziorik izan gehiengo parlamentarioetan, baina, herri honek badu indarra datorren uzkurtze ekonomikoaren aurrean ez kikiltzeko; hunkigarria izan zen jendetza kaleetan ikustea. Ez genuen zalantzarik gehiengo horrek defendatzen dituen interesak legitimoak direla eta guk ere babestu behar genituela. Ulertezina izan zen Elkarrekin Podemosek, Eusko Jaurlaritzari aurrekontuak onartuz argazkian azkar atera zenak, herritar sektore horiekin bat egin ez izatea.

7. Aipaturiko herri sektoreen artean, azken urteetan pentsionisten borrokak indar handia hartu du. EH Bilduk haiekin bat egin zuen 1.080 €ko gutxieneko pentsioen aldarrikapenean. Bide horretan, Eusko Jaurlaritzari pentsioak osatzeko eskatu zenioten, baina, ezezko borobila jaso zenuten...

Haiek esplikatu beharko dute zergatik nahiago duten gure herrikide asko miseriazko prestazioekin bizitzea eta zementuan inbertitzea, hemen badagoenean gaitasun ekonomiko nahikorik euskal herritar guztiok bizitza duin bat izateko. Tristea da herrikideekiko halako enpatia falta ikustea.

8. Agintaldiaren azken txanpan, jada hauteskundeak deituta zeudela, Covid-19ren pandemia etorri zen eta guztia hankaz gora jarri zuen. Auzi horrek ere eman du zeresana. EH Bildutik kritiko agertu zarete Urkulluren gobernuak egin duen kudeaketarekin, zer dela eta?

Pandemiak argi erakutsi du Urkulluk gauzak ondo doazenean pilotu automatikoa jarri duela eta gauzak okertzen hasi direnean berak eraikitako sistema publikoa ahula zela. Osasun sistema ez genuen prestatua azken urteetan Osakidetzan egindako murrizketen ondorioz, adinekoen egoitza pribatuetan gertatutakoa eskandalagarria da, autonomoen laguntzen sistema informatikoa minutu batean kolapsatu zen, hezkuntza sistemarentzat ez du proposamen egokirik egin... Finean, garbi geratu da gobernu batek lehentasunak non jarri behar dituen eta Europako herrialde aurreratuekin konparatuta, gure sistema publikoa oso ahula dela. Argi dago gure autonomia de quita y pon dela, nahikoa izan baita alarma egoera dekretatzea erabaki guztiak Madrilen hartzeko. Horrez gain, informazioa eskasa eta desegokia izan da eta Urkulluk ez du behin ere telefonoa altxatu gainerako alderdiekin hitz egin eta guztion artean erabakiak hartzeko.

9. Orain, Eusko Legebiltzarrerako hauteskunde berri batzuk ditugu parez pare. Zergatik bozkatu EH Bildu?

Ziurgabetasun garaiak datoz. Pandemiaren eboluzioa ikusteke dago. Jende askok bere lana galduko du; merkatariak eta ostalariak ateak ixten ari dira, adibidez. Honi guztiari aurre egiteko erabaki politikoak hartu behar dira eta gure herritarrak, enpresak eta familiak erreskatatu behar dira. Erantzun berriak beharko dira, urgentziazkoak eta epe erdian ataka honetatik ateratzekoak. EH Bilduk badu plan bat, anbizioz egindako plan bat, ziurgabetasunak eragindako galdera horiei guztiei modu eraginkorrean erantzuten diena. Etorkizunari aurre egiteko errezeta zaharrek ez dute balio, gauzak modu berdinean eginda ez direlako bestelako emaitzak lortzen. Guk jendearekin eta jendearentzat kudeatuko duen gobernua ordezkatuko dugu.

10. Maddalen Iriarte lehendakarigaia gertutik ezagutzen duzu dagoeneko. Nola definituko zenuke?

Maddalenek herriarekiko konpromisoagatik egin zuen politikagintzara jauzi, bere bizitza konponduta bazuen ere. Emakume kementsua da, ingurukoak zaintzen dakiena eta herri hau gidatuko lukeen líder aparta. Asko maite eta miresten dudan lankidea da.

ZALDIBAR

Zaldibarko zabortegian gertatutakoa istripu bezala irudikatzen saiatu da Eusko Jaurlaritza lehenengo momentutik, baina zuek horren atzean kudeaketa eredu oso bat dagoela nabarmendu duzue behin eta berriro. Zein da EH Bilduren irakurketa gertaera horren inguruan?

Europak berak ere iragarri du ikerketa, irregulartasun zantzu larriak daudelako. Gauza serioen kudeaketa esku pribatuetan uztearen ondorioa da. Labur esanda, enpresek diru etekina bilatzen dute eta edozer sartu dute zabortegi horretan. Jaurlaritzak ez du zabortegi horren eta antzekoen inongo kontrolik egin, gainera. Bi gorpu daude oraindik lurperatuta eta Jaurlaritzak ez du familiekiko sentsibilitaterik erakutsi, ezta ardurarik hartu nahi izan ere. Eta noski, ez du aurrerantzean kontrola egoteko eta zabortegi industrialak modu publikoan kudeatzeko borondaterik erakutsi, guk hala eskatu badiogu ere.

EITB

Legebiltzarrera hainbat hausnarketa eta eztabaida eramaten saiatu zarete. Horietako bat telebista publikoari dagokiona da. Zer proposatzen zenuten, zehazki?

Kalitatezko telebista publikoa. Oso baxuak dira euskarazko kateko audientzia datuak eta hor ikusten da, kasu honetan ere, inertzia bat badagoela eta ez dela telebista publikoa hobetzeko interbentziorik egin. Horrez gain, telebista publiko batek izan behar duen neutraltasun eta informazio aniztasun printzipioak modu lotsagabean hausten dira egunero; ikusi besterik ez dago azken hilabeteetan nola bilakatu diren albistegiak EAJren berri-emankizun korporatiboak inongo disimulurik gabe. Ikuspegi demokratiko batetik hori onartezina da.

GATAZKAREN KONPONBIDEA

EH Bilduren lehentasunetako bat Euskal Herriak azken urteetan bizi izan duen gatazka armatuaren zikloa itxi eta herri hau aurrera begira jartzea da. Horrek, nahitaez, biktima guztien aitortza, eta preso eta iheslarien etxeratzea eskatzen du. Zertan aurreratu da legealdi honetan?

Biktimen errekonozimenduan adostasun handiak lortu dira, nahiz eta, Alderdi Popularrak nahiago duen iraganeko diskurtsoetan geldi egon. Euskal presoek bide legalei ekitea iragarri zuten, baina espainiar Estatuaren partetik garbi dago oraindik salbuespen legedia aplikatzen zaiela. Hala, 70 urtetik gorako presoak edo gaixorik daudenak, hau da, kalean egon behar luketenak, oraindik espetxean daude. Hemengo alderdi guztiek, PPk izan ezik, babestu dituzte ekimen batzuk legebiltzarrean; alabaina, determinazio gutxi erakutsi dute ekimen horien betearazpenean. Faltan bota dut Iñigo Urkulluren esku-hartze irmoagoa preso guztien giza eskubideen defentsan. Espetxe eskumenaren transferentziari dagokionez ere, bazirudien legegintzaldi honetan gauzatuko zela, baina, Jaurlaritzak ez du behar adinako presiorik egin, beste behin ere.

EUSKALTEL, EAJren pribatizazio politikaren adierazle

EAEko herritarrok Euskaltel abiarazteko dirua jarri genuen, baita zuntz optikoa ordaintzeko eta zeharka isuna ordaintzeko ere. Eta gaur egun, Jaurlaritzaren bedeinkapen guztiekin, irabaziak ematen zituen enpresa publiko bat funts pribatuen eskuetan dugu.

| 2020-06-14 17:39:00

Jule Goikoetxeak “Demokraziaren Pribatizazioa” liburuaren lehen kapituluan dio: “Demokrazia pribatizatzeko, kendu behar diezu komunitate politikoei beren burua gobernatzeko gaitasun territoriala eta politikoa“.

Euskal Herrian, erabakitzeko eskubidea ukatua duen komunitate politikoa den heinean, gure burua gobernatzeko gaitasuna kentzera bideratutako praktika asko bizi izan ditugu eta bizitzen ari gara egun ere. Gaitasun murrizketa horretan demokraziaren pribatizaziorako urratsak egiten ari dira eta horretaz jabetzea ezinbesteko dugu. Demokraziaren bitartez espazio publikoa zabaltzen bada, pribatizazioak kontrako norabidean jotzen du, eta esku pribatuetan (ez direnak hautatu, ez dutenak herriaren zilegitasunik) jartzen ditu eskubideak, erabakiak hartzeko ahalmena eta instituzio publikoak, bai eta ondasun kolektiboa, jakintza, osasungintza, hezkuntza, baliabide naturalak eta autoritate politikoak ere.

Euskaltelen kasua bakarra izan ez arren adibide ezin hobea da aipatutako guztia nola egikaritzen den ikusteko, nola modu lotsagabean ehun industrial eta teknologikoa, kolektiboa izateari utzi eta esku pribatuen mesedetan galtzen dugun ikusteko.

Iragana, egiaren ispilu

Historia pixka bat eginaz 1992. urtera arte egin behar dugu atzera. Sasoi horretan Eusko Jaurlaritza Euskalnet izeneko enpresa publikoaren bitartez zuntz optikodun komunikazio sare bat eraikitzen hasi zen. Hasiera batean Bilbo, Gasteiz eta Donostia lotzeko asmoa zuen komunikazio sare hori 12.000 milioi pesetetan baloratu zuen industria sailburuak. EAEko herritar guztion artean ordaindutako 12.000 milioi peseta inbertsio estrategiko baterako, hau da, ondasun kolektibo bat sektore estrategiko batean: telekomunikazioak. 

Hiru urte beranduago, 1995ean, Eusko Jaurlaritzak telekomunikazio operadore gisa aritzeko lizentzia lortu ostean, Euskaltel sortzen da. Garai hartan hitzartutakoaren arabera, Euskaltelek Jaurlaritzak diru publikoz eraikitako zuntz optikodun telekomunikazio sarea erabiltzearen truke alokairu bat ordainduko dio gobernuari.

Denbora gutxira, Jose Antonio Ardanzak lehendakaritza eta politika utzi eta Euskalteleko presidente izatera pasako da. Honi, nahi bada, ate birakari bikoitza dei diezaiokegu, Ardanza bera diru publikoz sortu zuen enpresa presiditzera pasa baitzen.

EAJren pribatizazio nahiak

Esan bezala Euskaltel diru publikoz sortzen da (ondasun publikoa, beraz) eta bere lehen akzionistak Eusko Jaurlaritza bera (%40) eta garai hartan kontrol publiko garrantzitsua zuten hiru kutxak (%60) izan ziren. Hiru kutxek, kontrol publikoa izateaz gain, euskal ekonomiarekin eta gizarte ongizatearekin konpromiso handia zuten garaiak ziren haiek. Hauek esku pribatuetara pasatzeko egin duten ibilbidea beste baterako utziko dugu, beste sektore estrategiko bat (finantzak) ondasun kolektibo izatetik ondasun pribatura pasa dena. Pena.

EAJk ez du inoiz arazorik izan diru publikoz enpresak sortzeko. Are gehiago, azkar pribatizatzeko ohitura txarra izan ohi du, hau da, denon diruz eraikitakoa gutxi batzuen esku uztekoa. Hala gertatu da Euskaltelekin ere. Behin lizentzia lortu eta negozioa martxan jarrita, bazkide berrien bila hasi zen. Hori bai, euren asmoa %51arekin eta kontrol publikoarekin geratzea zela zioten.

Orange azaltzen da

Kanpo kapitala eta bazkide handiak bilatzeko lan horretan Orangekin egiten dute topo eta akordio batetara iristen dira. Gerora akordio hori puskatu eta operazioak 222 milioi eurotako isuna suposatu zion Euskalteli.

Isunari aurre egiteko, Kutxabank burtsara atera nahi izateagatik zigortua izan zen Mario Fernandezek, Euskaltelen pribatizazioa jarri zuen martxan, entitate publikoa enpresaren %49az geratu zedila planteatuz. Horrela, Eusko Jaurlaritzak Euskalteli herritar guztion artean ordaindu genuen zuntz optikoa saldu zion prezio ezin-hobean, hau da, merke-merke. Zergatik saltzen da? Euskaltelek 222 milioitako zorra (isun) zuelako eta inbertsore posibleentzat erakargarriago egitea beharrezkoa zelako. Eta noski, EAJk pribatizazioa atsegin
duelako, beti ere zergapekoak garenon kontu egiten bada.

Putreak etxe barruan

Orduan inbertsio funtsak eta atzerriko kapitala sartzen dira, txirrindulari taldea desegiten dute, langile kopurua %30ean murrizten dute eta gainontzekoen lan baldintzak kaskartzen dira. Enpresak argiki galtzen du herriarekiko sustraitzea eta sortu zuten pertsonekiko eta lurraldearekiko konpromiso soziala. Behin inbertsio fondoak eta kontseilari putreak barruraino sartuta, kaltea sortuta dago. 

2015ean, beste urrats bat egin eta Euskaltel burtsara ateratzea erabaki zuten. Operazioaren bonus gisa zuzendaritzako kideen artean 44 milioi euro banatu zituzten. Bai, 44 milioi euro! Eskandalua publiko egin zenean, eta oraindik instituzio publikoak akzionista garrantzitsuak zirenez, zuzendaritzak Eusko Legebiltzarraren gaitzespen zabala jaso zuen. Baina dagoeneko egina zegoen gaitzespen batek konpondu ezin duen kaltea.

Pixkanaka-pixkanaka Zegona Euskaltelen kontrolarekin egiten da. EH Bilduk eta Elkarrekin-Podemosek Eusko Jaurlaritzari akzioak erostea proposatu zioten, Euskaltelekiko kontrol publikoa galtzea ekiditeko, baina EAJk ez zuen onartu.

Zegonak Jose Miguel García Fernandez izendatu zuen zuzendari kontseilari eta honek aurtengo martxoan iragarri digu hurrengo urteetarako telekomunikazio enpresaren plana. Zegonak zuntz sarea saltzeko asmoa agertu du (Jaurlaritzak merke-merke saldu ziona telekomunikazio enpresari 2012an) hedatze prozesua finkatu eta zorrak murrizteko. Eusko Jaurlaritzak adierazi du “ezer gutxi” egin ahal izango lukeela Zegonak sarea ez saltzeko.

Boterea, esku pribatuetan

EAEko herritarrok Euskaltel abiarazteko dirua jarri genuen, baita zuntz optikoa ordaintzeko eta zeharka isuna ordaintzeko ere. Eta gaur egun, Jaurlaritzaren bedeinkapen guztiekin, irabaziak ematen zituen enpresa publiko bat funts pribatuen eskuetan dugu. Azal diezaguke norbaitek zergatik pribatizatu behar den zerbitzu publiko estrategiko bat ematen duen enpresa bat? 

Indarrean dauden politika neoliberalek esku pribatuetan jartzen dituzte jendartea autogobernurako boteretzen duten mekanismoak, hala nola, eskubideak eta ondasunak. Boterea berez zerbait txarra dela esaten dutenen aurrean, uste dugu teknologiak botere publiko izan behar duela, askatasuna eta berdintasuna lortzeko tresna gisa erabil badaiteke. Izan ere, botere edo mekanismo berberak balio dezake herritarrak ahalduntzeko edo boteregabetzeko. Gakoa da mekanismo horiek zein alderdi politikoren esku dauden.

Ezker subiranismotik dator alternatiba bakarra Europan

Irlandan, Eskozian, Katalunian eta Hego Euskal Herrian, hauteskundeetako emaitzek erakutsi dute gero eta babes handiagoa dutela independentziaren zein errepublika konstituzionalaren aldeko alderdi politikoek.

| 2020-06-14 17:26:00

Ezkerreko agenda soziala eta ekonomikoa dutenek, hain zuzen. Alderdi horiek hautesle gazteak irabazten ari dira bereziki, eta boto kopurua etengabe handitzen ari den Europako ezkerraren zati bakarra islatzen dute.

Irlandan, Seinn Féin lehen indarra

1961etik 1997ra bitartean, Irlanda Batua helburu izanik, Sinn Féinek ez zuen eserlekurik eskuratu Irlandako Parlamentuan. 1998ko Ostiral Santuko Hitzarmenaren ondotik, ordea, alderdi errepublikanoak igoera mantsoa baina etenik gabekoa izan zuen Irlandako hegoaldean. 2020ko otsaileko hauteskundeetan, berriz, izugarrizko biraketa jasan du: lehen postuan sartu da Sinn Féin botoen %24,5 eskuratuta. Emaitza hori azken 97 urteetako onena izan da hegoaldean, eta lortutako babesa %11 handiagoa 2016ko hauteskunde orokorrekin alderatuta. Sinn Féinen garaipena, halere, euroguneko krisiaren testuinguruan ulertu behar da. Hamarkada bateko herstura ekonomikoaren ondotik, etxebizitza kostuen murrizketa eta osasun arloan inbertsioak eskatzen dituen gehiengo gazteen botoak eskuratu baititu alderdiak.

Eskozian, SNP nagusi

Eskozian, Alderdi Nazionala (SNP) botere politiko nagusia bilakatu da azken hamarkadan: 2014ko independentzia erreferendumetik, Eskoziako sei hauteskundeak irabazi ditu SNPk. Areago, iazko abenduko hauteskunde orokorretan, SNPk eskoziar eserlekuen %80 irabazi zituen; bigarren “indyref”-erako (independentzia erreferenduma) eskaerak berpiztuz. Eskoziako Parlamentuko agintean izan da SNP 2007tik, eta beti ezkerretik gobernatu ez duen arren, Erresuma Batuko alderdi kontserbadorearen hamarkadako estura politiken aurka agertu da.

Katalunian, ERC indartsu

Katalunian, Esquerra Republicana-k (ERC) inoizko emaitzarik onena lortu zuen Espainiako hauteskunde orokorretan: 13 eserleku eta botoen %22,3. Quim Torra buru duen independentziaren aldeko koalizio gobernua Bartzelonan amilduko balitz ere, Kataluniako aurtengo hauteskundeetan, indar independentistek gehiengo konbinatua irabazteko bidean leudeke inkesten arabera. ERCk hauteskundeak irabazteko aukera handia izango luke.

Euskal Herrian, EH Bildu gora

Euskal Herrian, EH Bilduk bere emaitzarik onena lortu zuen Espainiako hauteskunde orokorretan. Zazpi hilabete lehenagoko hauteskundeetan baino %2 babes gehiago (%18,7 guztira) eta bost ordezkari eskuratuta, hain zuzen. Horrez gain, inkestek iradokitzen dute EH Bilduk babes are handiagoa eskuratuko duela, EAEko hurrengo hauteskundeetan.

Sozialdemokraziaren porrota

Nola azal liteke alderdi ezkertiar eta subiranisten gorako joera hori? Kontuan hartu beharreko faktore politikoak, soziologikoak eta instituzionalak daude. Politikoki, Europako sozialdemokraziak gainbehera historikoa jasan du 2008az geroztik. Zentro-ezkerreko alderdien konplizitateak, soldatak izoztu eta desberdintasun sozialak areagotu diren hamarkada honetan, ‘Pasoknifikazioa’ ekarri du. Greziako Pasok alderdi politikoaren izenetik dator hori, bere burua suntsitu zuen austeritate politiken aginduetara makurtzeagatik. Alderdi subiranistek babesa irabazi dute, Europako sozialdemokraziaren porrotaren aurrean, benetako ezkerreko alternatiba eskaintzen dutelako.

Soziologikoki, nortasun nazionalaren indarra ahulduz joan da globalizazio garaian; bereziki, britainiar edo espainiar atxikimendu txikia duten gazteen artean. Testuinguru horretan, estaturik gabeko nazioen nortasuna politikoki indartu daiteke; besteak beste, estatu zentralaren kontra-kultura gisa. Estatu independentearen aukerak onarpen zabala dauka, bestelako gizarte eredua lortzeko bidean. Instituzionalki, ezker subiranismoa oso ondo kokatuta dago ordezkatzen dituen komunitateetan; estatu inperialen aurkako borroka historikoetan errotutako tradizio politikoak dituztelako. Bai Euskal Herriko eta Irlandako gatazka armatuen garaian, baita Katalunian zein Eskozian izandako azken independentzia erreferendumetan ere. Sustraitze horrek hauskaitzago egin du espazio hori; bai, behintzat, 2008az geroztik sortutako ezkerreko alderdiekin alderatuta.

Orain, ezker subiranismoak asmatu egin behar du nola itzuli hauteskundeetan jasotako babesa estatu independentea lortzeko estrategian; nazio desberdinen autodeterminazio eskubidea onartu nahi ez duten estatu inperialisten hortzen aurrean, alegia.

ALBISTEAK

Arkaitz Rodriguez: "Eskubide sozialak erdiesteko beharrezkoa dugu burujabetza"

2020-06-03 19:50:00

Gaurkotasun politikoaz jardun gara Arkaitz Rodriguez, EH Bilduren mahai politiko kide eta Sortuko idazkari nagusiarekin.

Norabide berri bati egiteko EH Bilduren plana

2020-05-19 22:19:00

Hurrengo hilabeteak erabakigarriak izango dira Covid-19ren ondorioz sortutako krisiaren kudeaketan. EH Bildun norabide berri bati ekiteko larrialdi plana garatu dugu.

EH Bilduk hezkuntza sistemarako eginiko proposamena

2020-05-15 20:17:00

EH Bildutik hezkuntza sistemara begirako planteamendu bat egiten dugu gainerako Hezkuntza komunitateko eragileekin partekatu eta adosteko borondatearekin.

EH Bilduk proposatutako laguntzak eztabaidatzeari uko egin dio EAJk

2020-05-15 20:12:00

EH Bilduk Nafarroako eredua aplikatzea proposatu du 2.200 euroko laguntzak emateko autonomoei, baina EAJk, PSErekin batera, ez du premiazkotzat jo Diputazio Iraunkorrean horretaz eztabaidatzea. Berdin egin du hezkuntza arloan: EH Bilduk ikasturte amaiera sektorearekin adostea planteatu du, baina hori ere atzera bota du, eztabaida bera ere galarazita.