Oñati

Egungo beharretara egokituriko aurrekontuak 2021erako

Hilabeteetako lanketaren ostean, 2021erako aurrekontuak aurkeztu zituen EH Bilduko gobernu taldeak abenduan.

| 2021-01-01 12:17:00

Gura ala ez, Covid-19ak izan du eraginik urteko plangintza lantzean, besteren artean, diru sarreren jaitsiera esanguratsuagatik eta ezohiko partidak sortzeko beharragatik -Covid-19ak eragindako egoerari aurre egiteko, batez ere-. Bada, sarreren jaitsierari dagokionez, aipatzekoa da Gipuzkoako Diputazioak kudeaturiko Foru Funtsean izaniko beherakada: 2020ko aurrekontuekin alderatuta, %7,2 gutxiago (595.000 euro) itzuliko dio Gipuzkoako Foru Aldundiak Oñatiko Udalari. 

Hori bai, zailtasunak zailtasun, aldaezinezko irizpideari helduta darraigu EH Bilduko gobernu taldeko kideok: pertsonak ditugu erdigunean, eta, horrenbestez, hasiera hasieratik, bazterturik geratu dira ideia horren kontrakoak ziren proposamenak. Hala, 2021eko aurrekontua iazkoa baino %X txikiagoa izango den arren (X euro), behar handiena duten sektoreetara bideraturiko gastuan ez da jaitsierarik izango. Bestetik, mantendu egingo dira herriko eragileei egiten zaizkien transferentziak, horien ekarpena ezinbesteko ikusten dugulako.

Ongizatea

Aurtengo aurrekontuak ere pertsonen eskubidearen, bizi-baldintzen eta ongizatearen mesedetan landu dira, orain arteko zerbitzuak mantenduz, eta, beste hainbat, indartuz. Hori horrela, %21eko igoera izango dute gizarte larrialdietarako diru-laguntzek (200.000 eurokoa da partida). Horrez gain, prebentzio ekintzetarako aurrekontua mantenduko da eta partida berria bideratuko da jubilatuen etxeko hobekuntzetara.

Berdintasuna

Ardatz estrategikotzat dugu berdintasuna, indartu beharrekoa. Lan-ildo berriak landuko ditugu, aurretik zeuden zenbait indartzearekin batera: Jabetze Eskolara bideraturiko partida igoko dugu, berdintasun planari loturiko ekintzekin segituko dugu, 20.000 euro bideratuko ditugu Berdintasun Kontseilura eta 38.000 euroko partida izango da arloari loturiko azterlanetarako zein lan tekniketarako (berdintasun planaren eguneratzea bukatzea, emakume etorkinen inguruko lanketa, LGTBIQ+ diagnostikoa…).

Kultura eta euskara

Covid-19aren testuinguruak gogor kolpatu ditu kulturaren bueltako ekinbideak. Hori leuntzen saiatzeko ahalegin konstantean jardun dugu Oñatiko Udaletik. Eta, horretan geratu barik, alorra indartzeko partidak izango dira aurrera begira. Batez ere, sormena, artea edo ikus-entzunezkoekin loturiko artistak, langileak eta gremioak lehenesteko erabakia hartu dugu. Besteak beste, 110.000 euro izango dira urtean zeharreko ohiko antzerki eta musika programazioetarako; eta, 80.000 euro, kultura-taldeei zuzenduriko diru-laguntzetarako. Horrez gain, Geuretik sortuak egitasmoarendako, musika eskolaren proiektua lantzeko eta etnografia ekintzetarako partidak daude. Era berean, 2021ean, ahalik eta esparru gehienetan bermatu gura dugu euskararen presentzia. Horretarako bitartekoak jarriko ditugu.

Haurrak eta gazteria
 

Ohi moduan, haurren eta gazteen aldeko lanean jarraituko dugu, egoerak hala eskatzekotan, horretarako bitartekoak indartuz. Tartean, gazteen emantzipaziorako diru-laguntzak indartu ditugu (15.000 euroko igoerarekin, 65.300 euro), eta etxe hutsen diagnostikorako partida sortu. Ostera, ordainpeko lanari dagokionez, Covid 19ak gazteengan izandako kalteez jakitun, partida bat sortu dugu haien laneratzerako ekinbideak martxan jartzeko.

 

Hezkuntza

 

Herri Hezitzailearen egitasmoan aurrera urratsak egiten jarraituko dugu; eta, zela ez, Covid-19ak ikastetxeetan eragindako unean uneko beharrak asetzeko eten bariko lanean. Horrez gainera, %14ko gorakada izango dute hezkuntza alorreko inbertsioek (78.000 euro, guztira): hezkuntza-eraikinak, Eskola Bidea proiektua, ikastetxe inguruetako bizikleta aparkalekuak…

 

Partaidetza

 

Partaidetzaren kultura eta izaera komunitarioa indartzen duen gobernantza ereduranzko urratsak egiten segituko dugu, esaterako, ekintza komunitarioaren lanketan sakonduz. Ostera, Gardentasunerako eta Parte-hartzerako ordenantzari zein udal gardentasunari dagozkien urrats berriak egingo ditugu, Eltzia egitasmoa sostengatzen jarraituko dugu… 

 

Sozioekonomia

 

Tokiko merkataritza, ostalaritza eta zerbitzu sektoreko negozioen alde jarraituko dugu lanean. Zeregin horretan, esaterako, merkataritza biziberritzeko planean adostutako lan ildoen lanketarekin hasiko gara eta 30.000 euroko partida sortu dugu oñati.bonoak.eus plataforma digitalarendako, sektoreari laguntza berri bat emanez. 

 

Auzoak, landa garapena eta ingurumena

 

Datorren urtera begira, alorrari loturiko egitasmo ugari ditugu. Kasurako, 30.000 euro gehiago izango dira auzoetako inbertsioetarako (guztira, 150.000 euro), eta, horrez gainera, 20.000 euro izango dira auzoetako proiektuetarako. Bestetik, Agenda 2030 eta Debagoiena 2030 egitasmoei bultzada emateko, Energia Iraunkorraren ekintza planerako, Urrutxuko zabortegiaren zigilatzearen 2. faserako… partidak sortu ditugu. 

 

Kirola

 

2021ean bukatuko dira Zubikoa Kiroldegiko obrak. Bada, urtean zehar, fase ezberdinetan joango gara instalazio berriak zabaltzen. Baina badira bestelako proiektuak ere. Esaterako, Azkoagaini dagokionez, 165.000 euroko partida aurreikusi dugu bertako irisgarritasun proiekturako eta Lezesarri auzoko sarrerak hobetzeko. 

 

Hirigintza eta zerbitzuak

 

Hirigintza eta zerbitzuen alorrean ere proiektu ugari dira datorren urteari begira. Hor daude herriko gune historikoa eraberritzeko plan berezia, HAPOaren hurrengo fasea, Munazategiko biribilgunea, haur parkeen mantenua eta San Martingoaren eraberritzea…

 

Esan moduan, arduraz landu dira aurrekontuok, egungo egoeraz eta aurrera begira etor daitekeenaz jakitun. Hala, esan daiteke, onartu berri ditugun aurrekontuekin bermatua dugula udalaren egonkortasun ekonomikoa eta ez dela zorpetze beharrik izango. Bada, Hilabeteetako lanak emanak ditu bere fruituak, eta, onartu berritan, datorren urteko planteamenduari ekitea dagokigu, herritarrekin, herritarrendako lanean segitzea.

 

EH Bilduk Ostalaritzaren Erreskate Plana aurkeztu du, berehalako neurriak hartu ezean, sektorea hondamendira doalako

Autonomo guztiek jaso ahalko lituzkete laguntzak: 600 eta 1.200 euro artekoak jarduera eteten dutenentzat, 400 eta 800 euro artekoak %25etik gorako galerak dituztenentzat.

| 2020-10-21 19:52:00

EH Bilduk Ostalaritzaren Erreskate Plana aurkeztu du gaur, Legebiltzarreko Osoko Bilkurara eramango duen proposamena, sektorearen egoera eta, oro har, autonomo guztiena benetan larria delako, pandemiak eragin duen krisiaren ondorioz. Ostalaritzak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ekonomian duen garrantzia (13.000 establezimendu, 62.000 lanpostu) azpimarratu ostean, Iker Casanovak ohartarazi du azken urtean enpleguaren %6,5 galdu duela. “Sektorea oso krisi sakonean murgilduta dago, enpresa askoren egoera jasangaitza da eta, berehalako neurriak hartu ezean, denbora kontua da enpresa gehiago ixtea, okerrena etortzeko dagoelako”. Izan ere, pandemiak eskatu dituen murrizketek bereziki kolpatu dute ostalaritza eta litekeena da datozen egun eta asteotan neurri murriztaileak areagotzea, sektorea are gehiago astinduz. “%50eko edukiera duen negozio batek ezin die %100ean mantentzen diren gastuei aurre egin”.

Hori dela eta, EH Bilduk ostalaritzaren erreskate plan bat proposatu du gaur, langile autonomo guztiei zabalik dagoena, Casanovak argitu duenez. Erreskate planak aurreikusten dituen neurrien artean, hilean 600 eta 1.200 euro arteko laguntzak aipatu ditu legebiltzarkideak, Administrazioak aginduta edo diru-sarreren jaitsierak behartuta, jarduera eteten duten autonomoentzat. Laguntzak 400 eta 800 euro artekoak lirateke ohiko diru-sarreren %25etik gorako galerak egiaztatzen dituzten autonomoentzat. Halaber, koalizioaren proposamenak Jaurlaritzak apirilean ireki eta itxi zuen autonomoentzako laguntza programa berreskuratzea planteatzen du. Une hartan, Lakuak ia 16.000 eskari jaso zituen, baina ia 10.000 laguntza barik geratu ziren aurrekontu-partida berehala agortu zelako; bada, EH Bilduk deialdi hartan eskatutako laguntza guztiak, baldintzak bete zituztenak, ordain ditzala eskatzen dio Gobernuari.

Erreskate planak alokairuen zama arindu beharra ere aintzat hartzen du. Hala, EH Bilduk txosten juridikoa egiteko galdegin dio Jaurlaritzari, aztertzeko zein izan daitekeen bide legala alokairuen prezioak jaisteko, negozioen diru-sarrerak murrizten diren neurri berean. Zerga-zorrak geroratzea eta zergen zein Gizarte Segurantzaren kotizazioen ordainketa etetea ere proposatu du, bai eta turismo eta merkataritza sektoreetako mahaiak biltzea ere, sektoreko eragile guztiekin batera susperraldi plan integralak adosteko.

Iker Casanovak adierazi duenez, EH Bilduk Ostalaritzaren Erreskate Plana proposatzea erabaki du, sektorea “instituzioek abandonaturik” dagoelako. Une honetan, azaldu du, laguntza bakarra dago, enpresa ixtekotan Gobernu espainolak ematen duena, 500 eurora ere iristen ez dena. “Miseriazko laguntzak dira, euren negozioa itxi behar izan duten milaka pertsona miseriara kondenatzen ari dira”.

Horri jarraituz, Jaurlaritzaren inakzioa gogor kritikatu du Casanovak. “Une honetan ez dago ezer, laguntza bat ere ez; sektorearekiko erakusten ari den sentsibilitate falta sinestezina da, mespretxu aktiboa. Laguntzak (apirilekoak) ez dira nahiko izan eta gehiago egiten ez badu, hala erabaki duelako da, nahita, baliabide ekonomikoak izan badituelako; AHTren 5-10 kilometroko inbertsioa nahikoa litzateke sektorea salbatzeko”.

Hezkuntza itzulera, segurua eta adostua

Ikasturte hasiera kaotikoaren aurrean, EH Bildutik itzulera segurua eta pedagogikoki egokia bermatzeko proposamen zehatzak egiten ditugu

| 2020-09-10 22:08:00

KOKAPENA

2019/2020ko ikasturte amaieran, jada, esan genuen, COVID-19ak Euskal Herriko hezkuntza sistemek dituzten gabezia estrukturalak eta arrakalak sakondu eta azkartu besterik ez zituela egin. Hau horrela, arrisku eta mehatxuz beterik datorren krisi hirukoitza bizi dugu hezkuntza eremuan ere, baina, hein berean, aukera ere badakar egoera honek, agortutako hezkuntza ereduaren aurrean, herri gisako eraldaketarako urratsak emateari begira.

Krisia aipatzean esaten duguna da hezkuntza sistema hau dagoela krisian, eredua bera. Egiturazko arrakala sakonek definitzen duten agorpen egoera da (haur eta nerabeen eskubideak aintzat ez hartzea, segregazio ezberdinak, hezkuntzaren pribatizazio eta merkantilizazioa, Euskara eta kultur transmisioan atzerapauso larriak, curriculummetodologiak zaharkituak, inbertsio eta baliabide askotarikoen falta... Eta honi gehitu behar diogun Hezkuntza sailak izan duen sektorearekiko harreman hutsa eta gestio eredu erabat bertikal eta aldebakarrekoa.

Gauzak horrela, ikasturte hasiera erabat kaotikoaren aurrean topatzen gara. Ikastetxeetako profesionalen, familien eta ikasleen jarrera eredugarriagatik ez balitz, aurrez-aurreko hezkuntzara itzulera anabasa itzela litzateke. Izan ere, Hezkuntza sailak ez du inongo ahaleginik egin itzulera hau segurua, adostua eta pedagogikoki egokia izan da. 

EAEn, Jaurlaritzaren jarrerarekin jarraituz, Hezkuntza sailak ez du azken 3 hilabeteetan sektoreko eragileekin ezer adostu. Are gehiago, kasurik hoberenean prentsa bidez jakin du hezkuntza komunitateak egoeraren berri. Espainiako erkidego ezberdinak ratioak jaitsi edota plantilla handitzeko borondatea agertzen ari ziren bitartean, EAEko gobernua mutu. Abuztuaren 28ra arte itxaron zuen jarduneko sailburu Cristina Uriartek inongo zehaztasunik ez duen “plana” publiko egiteko.

Hau gutxi ez, eta hezkuntzako gai propio horietaz gain, inongo bitartekorik ez du jarri Jaurlaritzak familia eta lana bateragarri egiteko. Ez dago kontziliaziorako inongo neurririk aurreikusita. Ezta kutsatze kasurik balego, inongo protokolo zehatz eta argirik eginda. 

Hezkuntza eremuari ez ezik eremu produktiboari lotuta dauden, eta jendarte osoari eragiten dioten zaintza beharrak kontuan hartu gabe, egoera berezi honek areagotu dituen beharrak identifikatu gabe, sortuko diren behar desberdinak aurrikusi gabe, ez dio inolako lanketari eutsi. Eta gaur da eguna eremu publikotik zaintza ardura kolektiboari nola eutsiko zaion inolako proposamen egin gabeko egoeran aurkitzen garela.

 

EH BILDUren EKIMENAK

Egoeraren larritasunaren aurrean eta Hezkuntza sailaren inakzioaz jabetuta, EH Bildun maiatzean aurkeztutako JAIKI emergentzia plana oinarri hartuta, itzulera segurua eta pedagogikoki egokia bermatzeko oinarrizko ildoak proposatu ditugu:

- ikasle ratioa 15era jaistea (MOSaren gomendioa)

- neurri horrek dakarren plantilla gehiago kontratatzea (%20 gehiago, 10.000 profesional)

- beharrezkoak diren espazioak egokitzea

- jangela eta garraio zerbitzuak bermatzea

- euskararen berreskurapenerako plan espezifiko bat martxan jartzea eta curriculuma malgutzea

- eta neurri guzti hauek hezkuntza komunitatearekin eta udalekin elkarlanean adostea.

Gobernatzen dugun udaletatik ere uztailean harremanetan jarri ginen Hezkuntza Sailarekin. Eskaera eta eskaintzak zehatzak egin genituen, tartean:

- Ikasturte berria egoki antolatu ahal izateko informazio zuzena ematea udalei; izan ere udalek ikastetxeetako zuzendaritzekin lankidetzan aritzeko ezinbestekoa baita Hezkuntza Sailetik ere informazio zuzena jasotzea.

- Udal zerbitzu eta eraikinetan eman beharreko aldaketa eta egokitzapenei aurre egiteko giza baliabide, baliabide material eta finantzarioen berri ematea udalei.

- Gure udaletako eraikinak hezkuntza komunitatearen eskura jartzen genituela.

- Behar desberdinei ahalik eta hobekien eta seguruen erantzuteko, elkarlanerako prestutasuna genuela.

Gaur da eguna erantzunik sikiera jaso ez duguna.

Hezkuntza sailak, ordea, nahiz eta proposamen hauek sektorearen gehiengoaren eskaerekin bat egiten duten, ez du inongo urratsik eman. Eta, gaur gaurkoz, normaltasun faltsu baten aitzakiapean ez da inongo bitartekorik eskaini, lan karga guztia ikastetxeen eta udalen ardurapean utziz. 

 

MOBILIZAZIOAK

Jaurlaritzaren utzikeria honen aurrean, langileen ordezkaritza osoa duten EAEko 5 sindikatuek (ELA, LAB, STEILAS, CCOO, UGT) mobilizazio dinamika iragarri dute hezkuntza etapa eta sare guztietan. Gainera, hasierako deialdia sindikatuek egin badute ere, hezkuntzako eragile ezberdinengana zabaltzea dute asmoa.

Grebaren deialdiak, hezkuntza komunitateak duen egonezin orokorra agerian uzten du, eta Gobernuaren lagakeria nabarmentzen du. Greba hau deitu izanaren erantzulea Eusko Jaurlaritza da, ikasturte segurua eman zedin egin beharreko lanak ez baitu egin.

EH Bildun herritarron osasunaren bermea, babesa eta zaintza helburu duten mobilizazio hauek babesten ditugu, izan ere, aldarrikatzen dutenarekin bat egiten dugu eta aukera paregabea da sektorearekin elkarlanean aldarrikapen horien baitan bide bat egiteko.

Gauzak horrela, arestian aipatutako aldarrikapenak mahai gaineratzeaz gain, hezkuntza eredu hau kolokan jarri eta beharrezkoa dugun eraldaketan urratsak emateko baliatu behar dugu, beti ere, EH Bilduren helburua den Hezkuntza sistema publiko burujabearen norabidean.


 

Larraitz Ugarte: “Etorkizunari aurre egiteko ez dute balio errezeta zaharrek”

Larraitz Ugarteri politikaren lehen lerroan egotea egokitu zaio azken urteotan. Abokatu lanbidez, Gipuzkoako Foru Aldundiko bozeramailea izan zen 2011-2015 agintaldian, eta Eusko Legebiltzarreko kide 2016-2020 legegintzaldian. Hain zuzen, azken legealdi horretako balantzea egin dugu berarekin.

| 2020-07-04 12:48:00

1. Zein balantze egiten duzu legealdiaz?

Lau urte galdu dira. Herri honek ez du aurrera egin estatusaren eztabaidan, arlo ekonomiko eta industrialean, herritarren ongizatean eta hezkuntzan. Aurrera begira ditugun erronka estrategiko nagusiei ez zaie erantzunik eman.

2. Nola baloratzen duzu Urkulluren gobernuaren azken lau urteetako lana?

Urkulluk 2016an ezarritako helburuak ez ditu bete. Inertziaz, pilotu automatikoarekin jardun du Urkulluren gobernuak, eskema zaharkituekin, errealitateari aurre egiteko proposamen berritzaileak egiteko ezintasunez. Gobernu gisa sinesgarritasuna galdu du. Osakidetzako OPEaren inguruan Osasun kontseilari batek eta lau kidek dimisioa eman behar izan dute, De Miguel kasuak ere bete betean jo du... Gobernatzeko modu ilun horiek argitara eman dira. Iritzi publikoaren aurrean ahulduta atera da Iñigo Urkulluren kudeaketa eredua eta modua; ahultasun horrek eragin du Urkulluk hauteskundeak sei hilabete aurreratzea.

3. Nola bizi izan duzue oposiziotik lan egitea? Zeintzuk izan dira zuen lehentasunak?

Urkulluk gehiengo absolutua izango balu bezala jardun du, gutxiengoan egon den arren. Halere, 1.200 €ko gutxieneko soldataren proposamena bideratu genuen, pentsiodunak 1.080 €tara osagarritzekoa, trantsizio energetikorako eta aldaketa klimatikoaren aurka egiteko planteamenduak, sektore zaurgarriak babestekoa, feminismotik egindako proposamen andana (indarkeria matxista, zaintza...), etab. Lehentasuna, jendarteare ongizatea eta babes maila hobetzea izan da.

4-Podemosek dio eskubide sozialak lehenetsi behar direla. EH Bilduk, berriz, eskumenetan jartzen du arreta, ez baitio zentzurik ikusten eskubide sozialak zerrendatzeari, haiek babestu eta blindatzeko eskumenik ez badago. EAJren formula, aitzitik, bestelakoa da: Espainiarekin akordioak bilatzen ditu haustura formularik onartu gabe. Nola baloratzen dituzu bi jarrera hauek?

Podemosekin arlo sozialean gauza askotan egin dugu bat. Alderdi Sozialista ez da EAJrengandik inongo momentutan bereizi ezkerreko politikak defendatzeko eta horrek herritar eta langileengan ondorio eskasak izan ditu; pena bat izan da. EAJ batzuen klase interesak defendatzen aritu da modu lotsagabean: AHT bezalako azpiegitura erraldoiak lehenetsi ditu gure alargun, gazte eta sektore prekarizatuei bizkar emanez.

5. Estatus Berriaren gaineko eztabaida izan da legealdi honetako gai zentraletako bat. Zer espero zenuten ateratzea bertatik? Nola baloratzen duzue EAJk eta Podemosek azken momentuan egindako biraketa?

Estatus Berriak suposatzen zuen herri honek bere erabakiak hartzeko duen eskubidean sakontzea. EAJk hasiera batean adostasuna erakutsi bazuen ere, gero, testua idazterakoan argi erakutsi zuen eroso zegoela autonomismoan; hots, hemen agindu eta Espainiatik tarteka trenerako inbertsioak edo errepide zatiak ekarriz. Podemos hasieratik bereizi zen eta argi utzi zuen herritarrok erabakitzeko printzipio demokratikoaren gainetik, Espainiar proiektua defendatzen duela.

Aukera galdu bat izan da. Hala ere, guk lege testu bat proposatu genuen eta eztabaida hori eman beharko da. Herritarren ispiluaren aurrean jarri beharko dira lehenago edo beranduago, eta garbi esan zer den defendatzen dutena.

6. Euskal Herriko gehiengo sozialak eta sindikalak greba orokorra deitu zuen urtarrilaren 30ean, eta EH Bildu izan zen deialdi horrekin bat egin zuen alderdi politiko bakarra. Zein izan zen zuen irakurketa?

Hemen badagoela jendartearen gehiengo bat herritarron bizitzak erdigunean jarri eta beste politika batzuk behar direla aldarrikatzen duena, bai arlo sindikalean eta baita sozialean ere (mugimendu feminista, pentsionistak, etab.). Horrek oraindik ez du translaziorik izan gehiengo parlamentarioetan, baina, herri honek badu indarra datorren uzkurtze ekonomikoaren aurrean ez kikiltzeko; hunkigarria izan zen jendetza kaleetan ikustea. Ez genuen zalantzarik gehiengo horrek defendatzen dituen interesak legitimoak direla eta guk ere babestu behar genituela. Ulertezina izan zen Elkarrekin Podemosek, Eusko Jaurlaritzari aurrekontuak onartuz argazkian azkar atera zenak, herritar sektore horiekin bat egin ez izatea.

7. Aipaturiko herri sektoreen artean, azken urteetan pentsionisten borrokak indar handia hartu du. EH Bilduk haiekin bat egin zuen 1.080 €ko gutxieneko pentsioen aldarrikapenean. Bide horretan, Eusko Jaurlaritzari pentsioak osatzeko eskatu zenioten, baina, ezezko borobila jaso zenuten...

Haiek esplikatu beharko dute zergatik nahiago duten gure herrikide asko miseriazko prestazioekin bizitzea eta zementuan inbertitzea, hemen badagoenean gaitasun ekonomiko nahikorik euskal herritar guztiok bizitza duin bat izateko. Tristea da herrikideekiko halako enpatia falta ikustea.

8. Agintaldiaren azken txanpan, jada hauteskundeak deituta zeudela, Covid-19ren pandemia etorri zen eta guztia hankaz gora jarri zuen. Auzi horrek ere eman du zeresana. EH Bildutik kritiko agertu zarete Urkulluren gobernuak egin duen kudeaketarekin, zer dela eta?

Pandemiak argi erakutsi du Urkulluk gauzak ondo doazenean pilotu automatikoa jarri duela eta gauzak okertzen hasi direnean berak eraikitako sistema publikoa ahula zela. Osasun sistema ez genuen prestatua azken urteetan Osakidetzan egindako murrizketen ondorioz, adinekoen egoitza pribatuetan gertatutakoa eskandalagarria da, autonomoen laguntzen sistema informatikoa minutu batean kolapsatu zen, hezkuntza sistemarentzat ez du proposamen egokirik egin... Finean, garbi geratu da gobernu batek lehentasunak non jarri behar dituen eta Europako herrialde aurreratuekin konparatuta, gure sistema publikoa oso ahula dela. Argi dago gure autonomia de quita y pon dela, nahikoa izan baita alarma egoera dekretatzea erabaki guztiak Madrilen hartzeko. Horrez gain, informazioa eskasa eta desegokia izan da eta Urkulluk ez du behin ere telefonoa altxatu gainerako alderdiekin hitz egin eta guztion artean erabakiak hartzeko.

9. Orain, Eusko Legebiltzarrerako hauteskunde berri batzuk ditugu parez pare. Zergatik bozkatu EH Bildu?

Ziurgabetasun garaiak datoz. Pandemiaren eboluzioa ikusteke dago. Jende askok bere lana galduko du; merkatariak eta ostalariak ateak ixten ari dira, adibidez. Honi guztiari aurre egiteko erabaki politikoak hartu behar dira eta gure herritarrak, enpresak eta familiak erreskatatu behar dira. Erantzun berriak beharko dira, urgentziazkoak eta epe erdian ataka honetatik ateratzekoak. EH Bilduk badu plan bat, anbizioz egindako plan bat, ziurgabetasunak eragindako galdera horiei guztiei modu eraginkorrean erantzuten diena. Etorkizunari aurre egiteko errezeta zaharrek ez dute balio, gauzak modu berdinean eginda ez direlako bestelako emaitzak lortzen. Guk jendearekin eta jendearentzat kudeatuko duen gobernua ordezkatuko dugu.

10. Maddalen Iriarte lehendakarigaia gertutik ezagutzen duzu dagoeneko. Nola definituko zenuke?

Maddalenek herriarekiko konpromisoagatik egin zuen politikagintzara jauzi, bere bizitza konponduta bazuen ere. Emakume kementsua da, ingurukoak zaintzen dakiena eta herri hau gidatuko lukeen líder aparta. Asko maite eta miresten dudan lankidea da.

ZALDIBAR

Zaldibarko zabortegian gertatutakoa istripu bezala irudikatzen saiatu da Eusko Jaurlaritza lehenengo momentutik, baina zuek horren atzean kudeaketa eredu oso bat dagoela nabarmendu duzue behin eta berriro. Zein da EH Bilduren irakurketa gertaera horren inguruan?

Europak berak ere iragarri du ikerketa, irregulartasun zantzu larriak daudelako. Gauza serioen kudeaketa esku pribatuetan uztearen ondorioa da. Labur esanda, enpresek diru etekina bilatzen dute eta edozer sartu dute zabortegi horretan. Jaurlaritzak ez du zabortegi horren eta antzekoen inongo kontrolik egin, gainera. Bi gorpu daude oraindik lurperatuta eta Jaurlaritzak ez du familiekiko sentsibilitaterik erakutsi, ezta ardurarik hartu nahi izan ere. Eta noski, ez du aurrerantzean kontrola egoteko eta zabortegi industrialak modu publikoan kudeatzeko borondaterik erakutsi, guk hala eskatu badiogu ere.

EITB

Legebiltzarrera hainbat hausnarketa eta eztabaida eramaten saiatu zarete. Horietako bat telebista publikoari dagokiona da. Zer proposatzen zenuten, zehazki?

Kalitatezko telebista publikoa. Oso baxuak dira euskarazko kateko audientzia datuak eta hor ikusten da, kasu honetan ere, inertzia bat badagoela eta ez dela telebista publikoa hobetzeko interbentziorik egin. Horrez gain, telebista publiko batek izan behar duen neutraltasun eta informazio aniztasun printzipioak modu lotsagabean hausten dira egunero; ikusi besterik ez dago azken hilabeteetan nola bilakatu diren albistegiak EAJren berri-emankizun korporatiboak inongo disimulurik gabe. Ikuspegi demokratiko batetik hori onartezina da.

GATAZKAREN KONPONBIDEA

EH Bilduren lehentasunetako bat Euskal Herriak azken urteetan bizi izan duen gatazka armatuaren zikloa itxi eta herri hau aurrera begira jartzea da. Horrek, nahitaez, biktima guztien aitortza, eta preso eta iheslarien etxeratzea eskatzen du. Zertan aurreratu da legealdi honetan?

Biktimen errekonozimenduan adostasun handiak lortu dira, nahiz eta, Alderdi Popularrak nahiago duen iraganeko diskurtsoetan geldi egon. Euskal presoek bide legalei ekitea iragarri zuten, baina espainiar Estatuaren partetik garbi dago oraindik salbuespen legedia aplikatzen zaiela. Hala, 70 urtetik gorako presoak edo gaixorik daudenak, hau da, kalean egon behar luketenak, oraindik espetxean daude. Hemengo alderdi guztiek, PPk izan ezik, babestu dituzte ekimen batzuk legebiltzarrean; alabaina, determinazio gutxi erakutsi dute ekimen horien betearazpenean. Faltan bota dut Iñigo Urkulluren esku-hartze irmoagoa preso guztien giza eskubideen defentsan. Espetxe eskumenaren transferentziari dagokionez ere, bazirudien legegintzaldi honetan gauzatuko zela, baina, Jaurlaritzak ez du behar adinako presiorik egin, beste behin ere.

EUSKALTEL, EAJren pribatizazio politikaren adierazle

EAEko herritarrok Euskaltel abiarazteko dirua jarri genuen, baita zuntz optikoa ordaintzeko eta zeharka isuna ordaintzeko ere. Eta gaur egun, Jaurlaritzaren bedeinkapen guztiekin, irabaziak ematen zituen enpresa publiko bat funts pribatuen eskuetan dugu.

| 2020-06-14 17:39:00

Jule Goikoetxeak “Demokraziaren Pribatizazioa” liburuaren lehen kapituluan dio: “Demokrazia pribatizatzeko, kendu behar diezu komunitate politikoei beren burua gobernatzeko gaitasun territoriala eta politikoa“.

Euskal Herrian, erabakitzeko eskubidea ukatua duen komunitate politikoa den heinean, gure burua gobernatzeko gaitasuna kentzera bideratutako praktika asko bizi izan ditugu eta bizitzen ari gara egun ere. Gaitasun murrizketa horretan demokraziaren pribatizaziorako urratsak egiten ari dira eta horretaz jabetzea ezinbesteko dugu. Demokraziaren bitartez espazio publikoa zabaltzen bada, pribatizazioak kontrako norabidean jotzen du, eta esku pribatuetan (ez direnak hautatu, ez dutenak herriaren zilegitasunik) jartzen ditu eskubideak, erabakiak hartzeko ahalmena eta instituzio publikoak, bai eta ondasun kolektiboa, jakintza, osasungintza, hezkuntza, baliabide naturalak eta autoritate politikoak ere.

Euskaltelen kasua bakarra izan ez arren adibide ezin hobea da aipatutako guztia nola egikaritzen den ikusteko, nola modu lotsagabean ehun industrial eta teknologikoa, kolektiboa izateari utzi eta esku pribatuen mesedetan galtzen dugun ikusteko.

Iragana, egiaren ispilu

Historia pixka bat eginaz 1992. urtera arte egin behar dugu atzera. Sasoi horretan Eusko Jaurlaritza Euskalnet izeneko enpresa publikoaren bitartez zuntz optikodun komunikazio sare bat eraikitzen hasi zen. Hasiera batean Bilbo, Gasteiz eta Donostia lotzeko asmoa zuen komunikazio sare hori 12.000 milioi pesetetan baloratu zuen industria sailburuak. EAEko herritar guztion artean ordaindutako 12.000 milioi peseta inbertsio estrategiko baterako, hau da, ondasun kolektibo bat sektore estrategiko batean: telekomunikazioak. 

Hiru urte beranduago, 1995ean, Eusko Jaurlaritzak telekomunikazio operadore gisa aritzeko lizentzia lortu ostean, Euskaltel sortzen da. Garai hartan hitzartutakoaren arabera, Euskaltelek Jaurlaritzak diru publikoz eraikitako zuntz optikodun telekomunikazio sarea erabiltzearen truke alokairu bat ordainduko dio gobernuari.

Denbora gutxira, Jose Antonio Ardanzak lehendakaritza eta politika utzi eta Euskalteleko presidente izatera pasako da. Honi, nahi bada, ate birakari bikoitza dei diezaiokegu, Ardanza bera diru publikoz sortu zuen enpresa presiditzera pasa baitzen.

EAJren pribatizazio nahiak

Esan bezala Euskaltel diru publikoz sortzen da (ondasun publikoa, beraz) eta bere lehen akzionistak Eusko Jaurlaritza bera (%40) eta garai hartan kontrol publiko garrantzitsua zuten hiru kutxak (%60) izan ziren. Hiru kutxek, kontrol publikoa izateaz gain, euskal ekonomiarekin eta gizarte ongizatearekin konpromiso handia zuten garaiak ziren haiek. Hauek esku pribatuetara pasatzeko egin duten ibilbidea beste baterako utziko dugu, beste sektore estrategiko bat (finantzak) ondasun kolektibo izatetik ondasun pribatura pasa dena. Pena.

EAJk ez du inoiz arazorik izan diru publikoz enpresak sortzeko. Are gehiago, azkar pribatizatzeko ohitura txarra izan ohi du, hau da, denon diruz eraikitakoa gutxi batzuen esku uztekoa. Hala gertatu da Euskaltelekin ere. Behin lizentzia lortu eta negozioa martxan jarrita, bazkide berrien bila hasi zen. Hori bai, euren asmoa %51arekin eta kontrol publikoarekin geratzea zela zioten.

Orange azaltzen da

Kanpo kapitala eta bazkide handiak bilatzeko lan horretan Orangekin egiten dute topo eta akordio batetara iristen dira. Gerora akordio hori puskatu eta operazioak 222 milioi eurotako isuna suposatu zion Euskalteli.

Isunari aurre egiteko, Kutxabank burtsara atera nahi izateagatik zigortua izan zen Mario Fernandezek, Euskaltelen pribatizazioa jarri zuen martxan, entitate publikoa enpresaren %49az geratu zedila planteatuz. Horrela, Eusko Jaurlaritzak Euskalteli herritar guztion artean ordaindu genuen zuntz optikoa saldu zion prezio ezin-hobean, hau da, merke-merke. Zergatik saltzen da? Euskaltelek 222 milioitako zorra (isun) zuelako eta inbertsore posibleentzat erakargarriago egitea beharrezkoa zelako. Eta noski, EAJk pribatizazioa atsegin
duelako, beti ere zergapekoak garenon kontu egiten bada.

Putreak etxe barruan

Orduan inbertsio funtsak eta atzerriko kapitala sartzen dira, txirrindulari taldea desegiten dute, langile kopurua %30ean murrizten dute eta gainontzekoen lan baldintzak kaskartzen dira. Enpresak argiki galtzen du herriarekiko sustraitzea eta sortu zuten pertsonekiko eta lurraldearekiko konpromiso soziala. Behin inbertsio fondoak eta kontseilari putreak barruraino sartuta, kaltea sortuta dago. 

2015ean, beste urrats bat egin eta Euskaltel burtsara ateratzea erabaki zuten. Operazioaren bonus gisa zuzendaritzako kideen artean 44 milioi euro banatu zituzten. Bai, 44 milioi euro! Eskandalua publiko egin zenean, eta oraindik instituzio publikoak akzionista garrantzitsuak zirenez, zuzendaritzak Eusko Legebiltzarraren gaitzespen zabala jaso zuen. Baina dagoeneko egina zegoen gaitzespen batek konpondu ezin duen kaltea.

Pixkanaka-pixkanaka Zegona Euskaltelen kontrolarekin egiten da. EH Bilduk eta Elkarrekin-Podemosek Eusko Jaurlaritzari akzioak erostea proposatu zioten, Euskaltelekiko kontrol publikoa galtzea ekiditeko, baina EAJk ez zuen onartu.

Zegonak Jose Miguel García Fernandez izendatu zuen zuzendari kontseilari eta honek aurtengo martxoan iragarri digu hurrengo urteetarako telekomunikazio enpresaren plana. Zegonak zuntz sarea saltzeko asmoa agertu du (Jaurlaritzak merke-merke saldu ziona telekomunikazio enpresari 2012an) hedatze prozesua finkatu eta zorrak murrizteko. Eusko Jaurlaritzak adierazi du “ezer gutxi” egin ahal izango lukeela Zegonak sarea ez saltzeko.

Boterea, esku pribatuetan

EAEko herritarrok Euskaltel abiarazteko dirua jarri genuen, baita zuntz optikoa ordaintzeko eta zeharka isuna ordaintzeko ere. Eta gaur egun, Jaurlaritzaren bedeinkapen guztiekin, irabaziak ematen zituen enpresa publiko bat funts pribatuen eskuetan dugu. Azal diezaguke norbaitek zergatik pribatizatu behar den zerbitzu publiko estrategiko bat ematen duen enpresa bat? 

Indarrean dauden politika neoliberalek esku pribatuetan jartzen dituzte jendartea autogobernurako boteretzen duten mekanismoak, hala nola, eskubideak eta ondasunak. Boterea berez zerbait txarra dela esaten dutenen aurrean, uste dugu teknologiak botere publiko izan behar duela, askatasuna eta berdintasuna lortzeko tresna gisa erabil badaiteke. Izan ere, botere edo mekanismo berberak balio dezake herritarrak ahalduntzeko edo boteregabetzeko. Gakoa da mekanismo horiek zein alderdi politikoren esku dauden.

ALBISTEAK

Egungo beharretara egokituriko aurrekontuak 2021erako

2021-01-01 12:17:00

Hilabeteetako lanketaren ostean, 2021erako aurrekontuak aurkeztu zituen EH Bilduko gobernu taldeak abenduan.

EH Bilduk Ostalaritzaren Erreskate Plana aurkeztu du, berehalako neurriak hartu ezean, sektorea hondamendira doalako

2020-10-21 19:52:00

Autonomo guztiek jaso ahalko lituzkete laguntzak: 600 eta 1.200 euro artekoak jarduera eteten dutenentzat, 400 eta 800 euro artekoak %25etik gorako galerak dituztenentzat.

Hezkuntza itzulera, segurua eta adostua

2020-09-10 22:08:00

Ikasturte hasiera kaotikoaren aurrean, EH Bildutik itzulera segurua eta pedagogikoki egokia bermatzeko proposamen zehatzak egiten ditugu

Larraitz Ugarte: “Etorkizunari aurre egiteko ez dute balio errezeta zaharrek”

2020-07-04 12:48:00

Larraitz Ugarteri politikaren lehen lerroan egotea egokitu zaio azken urteotan. Abokatu lanbidez, Gipuzkoako Foru Aldundiko bozeramailea izan zen 2011-2015 agintaldian, eta Eusko Legebiltzarreko kide 2016-2020 legegintzaldian. Hain zuzen, azken legealdi horretako balantzea egin dugu berarekin.